كۆرگەی سـێــبــەر - ژیانی محه‌مه‌د ساڵح دیلان http://www.3bar.org/vb/ Ku Mon, 21 May 2012 02:40:41 GMT vBulletin 60 http://www.3bar.org/vb/aldalal/misc/rss.jpg كۆرگەی سـێــبــەر - ژیانی محه‌مه‌د ساڵح دیلان http://www.3bar.org/vb/ پێغه‌مبه‌ر عیسا هاته‌ خه‌وم(علیه‌ السلام) http://www.3bar.org/vb/showthread.php?t=2095&goto=newpost Sun, 20 May 2012 23:17:04 GMT (دوای چوار ساڵ گریان پێغه‌مبه‌ر عیسا هاته‌ خه‌وم) ڕوداوێکی ڕاستی الحمد لله وحده والصلاة والسلام على من لانبى بعده: محمد حسانی ته‌مه‌ن 48 ساڵ دانیشتوی میسڕو مامۆستاو بانگخوازی ئیسلامی له‌ کتێبی(أحداث النهاية ونهاية العالم)باسسی روداوێکی راسته‌قینه‌مان بۆ ده‌کات و ده‌لێت.. ئه‌و برایانه‌ له‌ ئه‌مریکا بۆیان گێرامه‌وه‌_کاتێک به‌ سه‌ردان چووم بۆ لایان_ شتێکیان بۆ گێرامه‌وه‌ ده‌رباره‌ی گه‌نجێکی ئه‌مریکی، که‌له‌ نوێژی به‌یانیدا دێته‌ ناو مزگه‌وتێکی شاری (بروکلن) له‌ ویلایاتی (نیویورک) کاتێ ئه‌وان له‌ نوێژه‌که‌یان بونه‌وه‌ گه‌نجه‌ ئه‌مریکییه‌که‌ به‌ نوێژ خوێنانی وتبو: ده‌مه‌وێت ببمه‌ که‌سێک له‌ شوێنکه‌وتوانی (محمدی کوری عبدالله)(صلى الله على وسلم)...و بێمه‌ ناو دینی ئیسلامه‌وه‌ له‌به‌ر ئه‌مه‌ داوای یارمه‌تی له‌موسولمانانی ناو مزگه‌وته‌که‌ کردبو که‌ چی بکات بۆ ئه‌وه‌ی موسولمان ببێت خه‌لکی ناو مزگه‌وته‌که‌ش وتوبیان به‌ کوره‌ ئه‌مریکییه‌که‌؛ تۆ کێیت؟چیرۆکه‌که‌ت چییه‌؟؟چی تۆی هێناوه‌ بۆ ئێره‌؟ ئه‌مریکییکه‌ش وتبوی به‌ موسولمانان؛ڕێگام نیشان بده‌ن که‌ چی بکه‌مو پرسیار مه‌که‌ن.... موسولمانانیش‌ پێیان وتبو؛ هه‌سته‌ خۆت بشۆو شایه‌تمان بهێنه‌...گه‌نجه‌که‌ش هه‌ستابو خۆی شتو شایه‌تمانی هێناو ئنجا موسولمانان فێری نوێژیان کردوو نوێژی به‌یانیشیان پێکرد له‌ مزگه‌وته‌که‌تدا.. ئه‌مجار فه‌رموی؛ ده‌مه‌وێت له‌گه‌ڵ له‌گه‌ل ئێوه‌ی موسو لمان بمێنمه‌وه‌ له‌ مه‌لبه‌نده‌که‌تان بۆ ئه‌وه‌ی ده‌رباره‌ی ئیسلام شت فێربم...ئه‌وانیش رێگه‌یان پێدا بۆ ئه‌وه‌ی له‌ گه‌ڵیاندا بمێنێته‌وه‌...رۆژی یه‌که‌م به‌سه‌ر چوو...دووه‌میش به‌سه‌ر چوو...سێیه‌میش به‌سه‌ر چوو...‌له‌و ماوه‌ی سێ رۆژه‌دا له‌به‌ر درێژی سوژده‌کانی له‌به‌رده‌ستی خوای گه‌وره‌داو له‌به‌ر زۆر گریانی و سوربونی له‌سه‌ر گوێگرتن له‌ قورئانی پیرۆز،سه‌رنجی هه‌مو برا موسولمانه‌کانی بۆ لای خۆی راکێشابوو...کاتێک له‌ نوێژی ئێواره‌ بونه‌وه‌ له‌ته‌نیشت یه‌کێک له‌ برا موسولمانه‌کانی دانیشت بۆ ئه‌وه‌ی گوێ له‌ خوێندنه‌وه‌ی قورئان بگرێت...ئه‌و برایه‌ که‌ قورئانی ده‌خوێند پێی وتت: براکه‌م... وام لێهاتووه‌،خۆم به‌که‌م ده‌زانم به‌ ته‌نیشتی تۆوه‌،هه‌رکاتێک ته‌ماشات بکه‌م ئه‌وا خۆم به‌ که‌م ده‌زانم.. من بۆماوه‌ی ده‌ ساڵه‌ هاتومه‌ته‌ ناو ئه‌م دینه‌وه‌ وه‌ تۆش ته‌نها (سێ)رۆژه‌ هاتووی که‌چی ده‌تبینم هه‌رده‌م به‌ گریان و ترسه‌وه‌ی و ده‌ته‌وێ هه‌موو کاتێک گوێ بیستی قورئان بیت...براکه‌م...توخوا...پێم بلێ باسه‌کت چییه‌ چیرۆکی موسولمان بونه‌که‌ات چییه‌؟؟ ئه‌ویش وتی؛ ماوه‌ی چوار ساڵه‌ ده‌بێت که‌ من هه‌موو شه‌ووێک ده‌گریم و له‌خوا ده‌پاڕێمه‌وه‌ که‌وا هیدایه‌تم بدات بۆ سه‌ر دینی حه‌قو راستی...ئینجا وتی: ئه‌و شه‌وه‌ی که‌ من بۆ به‌یانییه‌که‌ی هاتم بۆ لاتان به‌ گریانه‌وه‌ خه‌وم لێکه‌وت له‌کاتێکتدا من له‌خوا ده‌پاڕامه‌وه‌...که‌هیدایه‌تم بدات بۆ سه‌ر ڕێگه‌ی حه‌ق و راستی...ئینجا وتی: ئه‌و شه‌وه‌ (عيساى كورى مه ريه م)م له خه ودا بينى(عليه وعلى نبينا أفضل الصلاة والسلام)که‌ به‌ په‌نجه‌ی ئیشاره‌تی بۆ ده‌کردم و ده‌یوت؛ ببه‌ به‌(محمد)ی...ببه‌ به‌ شوێنکه‌وتوانی (محمد)..... ئینجا منیش ده‌رچوم وو،پاشان هاتم بۆلای ئێوه‌،چونکه‌یه‌که‌م مزگه‌وت بوو که‌ له‌سه‌ر رێگاکه‌م بوو،...ئه‌و براییه‌ی که‌ ئه‌م به‌سه‌ر هاته‌ی بۆ گێرامه‌وه‌ سوێندی خوارد به‌ خوای په‌روه‌ردگار کاتێ بانگ ده‌ره‌که‌ بانگی بۆ نوێژی عیشا فه‌رموو ئه‌و گه‌نجه‌ له‌گه‌ل براموسولمانه‌کانیدا چووه‌ ڕیزی نوێژ که‌ران و ده‌ستی کرد به‌ نوێژ کردن له‌ رکاتی یه‌که‌مداو له‌ سوژده‌ی یه‌که‌مدا سوژده‌ی بردو سه‌ری به‌رز نه‌کرده‌وه‌ ئینجا نوێژ که‌ران نوێژه‌که‌یان ته‌واو کردو ئیمامه‌که‌ سه‌لامی دایه‌وه‌و‌ که‌چی ئه‌و هه‌ر سه‌ری به‌رز نه‌کرده‌وه‌ ئیمامه‌که‌ بانگی کرد هه‌ی فلان هه‌ی فلان به‌لام ئه‌و هه‌ر جوابی نه‌بوو،ئه‌مجار یه‌کیک له‌ په‌نای دا بوو جوڵاندێوه‌ که‌چی له‌ سوژده‌دا که‌و به‌ عه‌رزدا..که‌سه‌یریان کرد بۆیان ده‌رکه‌وت که‌ گیانی ده‌رچووه‌و گه‌یشتۆته‌ لای ‌‌الله‌ ......ئه‌ی خودایه‌ کۆتایی ژیانمان به‌ چاکه‌ بگێری...له‌ کاتێکدا که‌ له‌به‌ر ده‌ستی خوادا سوژده‌ی بردبوو چه‌ند مردنێکی خۆشه‌!!!هه‌رکه‌سێک به‌ سوژده‌وه‌ بمرێت له‌ قیامه‌تا به هه مان ِشێوه‌ له‌ گۆڕه‌که‌ی دێته‌ ده‌ره‌وه‌و به‌ سوژده‌وه‌ حه‌شر ده‌کرێت.....که‌ ‌‌هه‌رگیز پيغمبه ر(صلى الله عليه وسلم)له‌ خۆییه‌وه‌ قسه‌ ناکات ده‌فه‌رموێت راستگۆی باوه‌ڕ پێکراو:(هه‌مو عه‌بدێک له‌سه‌ر ئه‌وه‌ زیندوو ده‌کرێته‌وه‌ که‌ له‌سه‌ری مردووه‌) له‌ کۆتاییدا داواکارم له‌خوای په‌روه‌ردگار منیشوو ئێوه‌ش له‌ باشترین شوێندا بمان باته‌وه‌ بۆ لای خۆی.(امین) (دوای چوار ساڵ گریان پێغه‌مبه‌ر عیسا هاته‌ خه‌وم) ڕوداوێکی ڕاستی

الحمد لله وحده والصلاة والسلام على من لانبى بعده:

محمد حسانی ته‌مه‌ن 48 ساڵ دانیشتوی میسڕو مامۆستاو بانگخوازی ئیسلامی له‌ کتێبی(أحداث النهاية ونهاية العالم)باسسی روداوێکی راسته‌قینه‌مان بۆ ده‌کات و ده‌لێت..

ئه‌و برایانه‌ له‌ ئه‌مریکا بۆیان گێرامه‌وه‌_کاتێک به‌ سه‌ردان چووم بۆ لایان_ شتێکیان بۆ گێرامه‌وه‌ ده‌رباره‌ی گه‌نجێکی ئه‌مریکی، که‌له‌ نوێژی به‌یانیدا دێته‌ ناو مزگه‌وتێکی شاری (بروکلن) له‌ ویلایاتی (نیویورک) کاتێ ئه‌وان له‌ نوێژه‌که‌یان بونه‌وه‌ گه‌نجه‌ ئه‌مریکییه‌که‌ به‌ نوێژ خوێنانی وتبو: ده‌مه‌وێت ببمه‌ که‌سێک له‌ شوێنکه‌وتوانی (محمدی کوری عبدالله)(صلى الله على وسلم)...و بێمه‌ ناو دینی ئیسلامه‌وه‌ له‌به‌ر ئه‌مه‌ داوای یارمه‌تی له‌موسولمانانی ناو مزگه‌وته‌که‌ کردبو که‌ چی بکات بۆ ئه‌وه‌ی موسولمان ببێت خه‌لکی ناو مزگه‌وته‌که‌ش وتوبیان به‌ کوره‌ ئه‌مریکییه‌که‌؛ تۆ کێیت؟چیرۆکه‌که‌ت چییه‌؟؟چی تۆی هێناوه‌ بۆ ئێره‌؟

ئه‌مریکییکه‌ش وتبوی به‌ موسولمانان؛ڕێگام نیشان بده‌ن که‌ چی بکه‌مو پرسیار مه‌که‌ن....

موسولمانانیش‌ پێیان وتبو؛ هه‌سته‌ خۆت بشۆو شایه‌تمان بهێنه‌...گه‌نجه‌که‌ش هه‌ستابو خۆی شتو شایه‌تمانی هێناو ئنجا موسولمانان فێری نوێژیان کردوو نوێژی به‌یانیشیان پێکرد له‌ مزگه‌وته‌که‌تدا..

ئه‌مجار فه‌رموی؛ ده‌مه‌وێت له‌گه‌ڵ له‌گه‌ل ئێوه‌ی موسو لمان بمێنمه‌وه‌ له‌ مه‌لبه‌نده‌که‌تان بۆ ئه‌وه‌ی ده‌رباره‌ی ئیسلام شت فێربم...ئه‌وانیش رێگه‌یان پێدا بۆ ئه‌وه‌ی له‌ گه‌ڵیاندا بمێنێته‌وه‌...رۆژی یه‌که‌م به‌سه‌ر چوو...دووه‌میش به‌سه‌ر چوو...سێیه‌میش به‌سه‌ر چوو...‌له‌و ماوه‌ی سێ رۆژه‌دا له‌به‌ر درێژی سوژده‌کانی له‌به‌رده‌ستی خوای گه‌وره‌داو له‌به‌ر زۆر گریانی و سوربونی له‌سه‌ر گوێگرتن له‌ قورئانی پیرۆز،سه‌رنجی هه‌مو برا موسولمانه‌کانی بۆ لای خۆی راکێشابوو...کاتێک له‌ نوێژی ئێواره‌ بونه‌وه‌ له‌ته‌نیشت یه‌کێک له‌ برا موسولمانه‌کانی دانیشت بۆ ئه‌وه‌ی گوێ له‌ خوێندنه‌وه‌ی قورئان بگرێت...ئه‌و برایه‌ که‌ قورئانی ده‌خوێند پێی وتت: براکه‌م... وام لێهاتووه‌،خۆم به‌که‌م ده‌زانم به‌ ته‌نیشتی تۆوه‌،هه‌رکاتێک ته‌ماشات بکه‌م ئه‌وا خۆم به‌ که‌م ده‌زانم.. من بۆماوه‌ی ده‌ ساڵه‌ هاتومه‌ته‌ ناو ئه‌م دینه‌وه‌ وه‌ تۆش ته‌نها (سێ)رۆژه‌ هاتووی که‌چی ده‌تبینم هه‌رده‌م به‌ گریان و ترسه‌وه‌ی و ده‌ته‌وێ هه‌موو کاتێک گوێ بیستی قورئان بیت...براکه‌م...توخوا...پێم بلێ باسه‌کت چییه‌ چیرۆکی موسولمان بونه‌که‌ات چییه‌؟؟

ئه‌ویش وتی؛ ماوه‌ی چوار ساڵه‌ ده‌بێت که‌ من هه‌موو شه‌ووێک ده‌گریم و له‌خوا ده‌پاڕێمه‌وه‌ که‌وا هیدایه‌تم بدات بۆ سه‌ر دینی حه‌قو راستی...ئینجا وتی: ئه‌و شه‌وه‌ی که‌ من بۆ به‌یانییه‌که‌ی هاتم بۆ لاتان به‌ گریانه‌وه‌ خه‌وم لێکه‌وت له‌کاتێکتدا من له‌خوا ده‌پاڕامه‌وه‌...که‌هیدای ‌تم بدات بۆ سه‌ر ڕێگه‌ی حه‌ق و راستی...ئینجا وتی: ئه‌و شه‌وه‌ (عيساى كورى مه ريه م)م له خه ودا بينى(عليه وعلى نبينا أفضل الصلاة والسلام)که‌ به‌ په‌نجه‌ی ئیشاره‌تی بۆ ده‌کردم و ده‌یوت؛ ببه‌ به‌(محمد)ی...ببه‌ به‌ شوێنکه‌وتوانی (محمد)..... ئینجا منیش ده‌رچوم وو،پاشان هاتم بۆلای ئێوه‌،چونکه‌یه‌که‌م مزگه‌وت بوو که‌ له‌سه‌ر رێگاکه‌م بوو،...ئه‌و براییه‌ی که‌ ئه‌م به‌سه‌ر هاته‌ی بۆ گێرامه‌وه‌ سوێندی خوارد به‌ خوای په‌روه‌ردگار کاتێ بانگ ده‌ره‌که‌ بانگی بۆ نوێژی عیشا فه‌رموو ئه‌و گه‌نجه‌ له‌گه‌ل براموسولمانه‌کانیدا چووه‌ ڕیزی نوێژ که‌ران و ده‌ستی کرد به‌ نوێژ کردن له‌ رکاتی یه‌که‌مداو له‌ سوژده‌ی یه‌که‌مدا سوژده‌ی بردو سه‌ری به‌رز نه‌کرده‌وه‌ ئینجا نوێژ که‌ران نوێژه‌که‌یان ته‌واو کردو ئیمامه‌که‌ سه‌لامی دایه‌وه‌و‌ که‌چی ئه‌و هه‌ر سه‌ری به‌رز نه‌کرده‌وه‌ ئیمامه‌که‌ بانگی کرد هه‌ی فلان هه‌ی فلان به‌لام ئه‌و هه‌ر جوابی نه‌بوو،ئه‌مجار یه‌کیک له‌ په‌نای دا بوو جوڵاندێوه‌ که‌چی له‌ سوژده‌دا که‌و به‌ عه‌رزدا..که‌سه‌یریان کرد بۆیان ده‌رکه‌وت که‌ گیانی ده‌رچووه‌و گه‌یشتۆته‌ لای ‌‌الله‌ ......ئه‌ی خودایه‌ کۆتایی ژیانمان به‌ چاکه‌ بگێری...له‌ کاتێکدا که‌ له‌به‌ر ده‌ستی خوادا سوژده‌ی بردبوو چه‌ند مردنێکی خۆشه‌!!!هه‌رکه‌سێک به‌ سوژده‌وه‌ بمرێت له‌ قیامه‌تا به هه مان ِشێوه‌ له‌ گۆڕه‌که‌ی دێته‌ ده‌ره‌وه‌و به‌ سوژده‌وه‌ حه‌شر ده‌کرێت.....که‌ ‌‌هه‌رگیز پيغمبه ر(صلى الله عليه وسلم)له‌ خۆییه‌وه‌ قسه‌ ناکات ده‌فه‌رموێت راستگۆی باوه‌ڕ پێکراو:(هه‌مو عه‌بدێک له‌سه‌ر ئه‌وه‌ زیندوو ده‌کرێته‌وه‌ که‌ له‌سه‌ری مردووه‌) له‌ کۆتاییدا داواکارم له‌خوای په‌روه‌ردگار منیشوو ئێوه‌ش له‌ باشترین شوێندا بمان باته‌وه‌ بۆ لای خۆی.(امین) ]]> ئاینی ئیسلام و رەوشت و بەها بەرزەكانی islam.kurd http://www.3bar.org/vb/showthread.php?t=2095 شانازی ده‌که‌ین به‌ سه‌روه‌رمانه‌وه‌ http://www.3bar.org/vb/showthread.php?t=2092&goto=newpost Fri, 18 May 2012 20:19:07 GMT سێبه‌ر//
السلام علیکم//
خۆشویستانی سایت سێبه‌ر خۆشحالم ئه‌مجاره‌ باس له‌ ڕاستیه‌ک له‌و ده‌ریا ڕاسته‌ی که‌ له‌ فه‌رموده‌کانی سه‌روه‌رمان (ص) ده‌که‌ین به‌ پشتیوانی خوای گه‌وره‌ که‌ به‌ڕاستی نامه‌وێ زۆر پێشه‌کی بۆ بنوسم به‌ڵام ته‌نها ئه‌وه‌ ده‌ڵێم که‌ ده‌بێیت سه‌رمان به‌رزو خۆش حاڵ بیب به‌ پێغه‌رمانه‌وه‌ که‌ زانستی ئه‌مڕۆ به‌ڕاستی قسه‌کانی ئه‌و ده‌گه‌ن و ده‌یسه‌لمێنن..ئازیزان ( ١٤٣٦) سال بيش ئيستا (بيغه مبه ر )صلى الله عليه وسلم فه رموو يه تى مروف كه دروست ده بيت له شى له (360) جومكه بيك ديت

ده ركه وتنى ئه م راستيية كه وره يه له سه رده مى تازه دا :

((عن عائشة (رضى الله عنها قالت : قال رسول الله (صلى الله عليه وسلم ) انه خلق كل انسان من بنى ادم على ستينوثلا ثمائة مفصل , فمن كبر الله وحمد الله وهلل الله وسبح الله واستغفرالله وعزل حجرا عن طريق الناس اوشوكة اوعظما عدد الستين والثلاثمائة فانه يمسي يومئذ وقد زحزح نفسه عن النار)) رواه مسلم

واته : له عائيشه ى خيزانى بيغه مبةرةوة (صلى الله عليه وسلم) دةكيرنةوة كة بيغه مبةر (صلى الله عليه وسلم) فة رموو يه تى : خواى به روة ردكار هة موو مرو فيكى لة (360) جومكة دروست كردووة ,هة ركة سيك رو زانة ( الله اكبر , الحمد لله , لااله الا الله , سبحان الله , استغفر الله ) بلى يان بة رديك لة رى خة لك لا ببات يان دركيك يان ئيسقانيك لاببات بة قة د زمارةى ئةو (360) ئةوا ئةو كة سة كة ئيوارةى بة سة رداهات خوى لة ئاكرى دوزةخ باراستووة و دو رخستو تةوة لة فة رموو دة بيرو زةدا كة ورة ترين راستى زانستى تيداية بيش (1400) سال بيش ئيستا بيغة مبةرى باية بةر زى ئيسلام فة رموو يةتى مروف كة دروست دة بيت لة شى لة (360) جومكة بيك ديت . زانستى تو يكارى لة شى مروف لة رو زكارى تازة دا وو ردة كاريية كانى بيك هاتنى لة شى مروفى بو ئاشكرابووة دكتوريكى مو سو لمان كة ناوى دكتور (السباعى حماد) بوو لة سالى (1985) هة ستا بة زماردنى جو مكة كانى لة شى مروف كة يشتة ئةو راستييةى كة لة لة شى مرو فدا (360) جومكة هة ية بة هاوكارى خيزانة كةى دكتورة (شاديه احمد ) هة ستان بة و ليكو لينةوةية هة ركة بلاو يان كردةوة بو بة مايةيى خوش حالى مو سو لمانان كة لة راستى دا كة يشتن بةوراستيية بة لكة يةكى رون و ئاشكراى مو عجيزةى قور ئان و سو ننةتى باكى بيغةمبه ره (صلى الله عليه وسلم ) ............سبحان الله




[IMG][/IMG] ]]> پێغەمبەری ئیسلام ( محمد) صلی الله علیه وسلم islam.kurd http://www.3bar.org/vb/showthread.php?t=2092 ڕاستكردنه‌وه‌ی‌ (2) هه‌ڵه‌ی زۆر گه‌وره‌و ترسناك http://www.3bar.org/vb/showthread.php?t=2091&goto=newpost Fri, 18 May 2012 13:55:25 GMT سێبه‌ر//
السلام علیکم به‌رێزان....


به‌داخه‌وه‌ له‌كاتی نوسين يان ئاخاوتن دا زۆرێك ده‌كه‌ونه‌ ناو دوو هه‌ڵه‌ی زۆر ترسناك و كوشنده‌ كه‌ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ن:_

له‌كاتی سه‌ڵاوات لێدان دا لای زۆر كه‌س هه‌ڵه‌يه‌كی يه‌كجار گه‌وره ڕوو ده‌دات‌،
بێ ئه‌وه‌ی ويستيان له‌سه‌ر بێت،هه‌ڵه‌كه‌ بريتيه‌ له‌وه‌ی خواره‌وه‌:

1_ شێوازی نوسين يان وتنی(اللهم صلي)واتا كۆتاييه‌كه‌ی ياء بێت هه‌ڵه‌يه‌كی كوشنده‌يه‌، چونكه‌ ئه‌مه‌ شێوازی داخوازی كردنه ‌له‌ ڕه‌گه‌زی مێينه‌ واته‌(الطلب من الانثى) ئه‌مه‌ش به‌هيچ شێوه‌يه‌ك بۆ خوای گه‌وره‌ دروست و ڕه‌وا نيه‌ بگوترێت،
ئه‌وه‌ی ڕاسته‌كه‌يه‌ ده‌بێ به‌م شێوه‌يه‌ بنوسرێت(اللهم صلِ ّ).
به‌ڵگه‌ی زۆر هه‌يه‌ له‌سه‌ر ئه‌م وشه‌يه‌ كه‌ده‌بێت به‌م شێوه‌يه ‌بنوسرێت ( صلِّ ) له ‌جياتی ( صلِّي ) بۆ نموونه‌:_
خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێت:
( فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ) سه‌ير بكه ‌نه‌يفه‌رمووه‌ (فَصَلِّي لِرَبِّكَ وَانْحَرْ).
ئه‌مه‌ش له‌به‌رئه‌وه‌يه‌ چونكه‌ بنه‌مايه‌كی زانستی ڕێزمانی عه‌ره‌بی هه‌يه‌ ده‌ڵێت(كل غائب مذكر) به‌و پێوه‌ره‌ی كه‌ خوای مه‌زن به‌چاو نابينرێت بۆيه‌ ده‌بێت له‌جياتی(هي) ئامرازی(هو)ه‌ی بۆ به‌كار ببه‌ين،هه‌روه‌ك خوای گه‌وره‌ به‌زاتی خۆی به‌كاری هێناوه‌ كه‌ده‌فه‌رموێت(قل هو الله أحد) نه‌ی فه‌رمووه‌(قل هي الله أحد).
كه‌واته‌ ده‌بێ بنوسرێت(اللهم صلِّ علی محمد واله) له‌جياتی(اللهم صلِّي علی محمد واله‌)

[IMG][/IMG]










2_ هه‌ڵه‌ی دووه‌م كه‌له‌هه‌ڵه‌ی يه‌كه‌م كوشنده‌تره‌ و زۆر بڵاو تره‌،بريتی يه‌ له‌ شێوازی نوسينی ڕسته‌ی(ان شاء الله‌)‌.
به‌زۆر جۆری هه‌ڵه‌م بينوه‌ كه‌نوسراون، بۆ نموونه‌:_
(ئينشائه‌ڵا ، ئينشاالله ، ئنشائه‌لا ، ئه‌نشاء ئه‌ڵا )به‌ربڵاوترينيان ده‌نوسرێت(انشاء الله)كه‌ئه‌مانه‌ هه‌موويان ماناكه‌يان %100 هه‌ڵه‌ن،چونكه‌ (انشاء) له‌ (انشأينشأ)وه‌رگيراوه‌ ده‌وترێت(أنشأ ينشأ انشاء أي خلق)و (شاء يشيء مشيئة)

واتا ئه‌گه‌ر بگوترێت (انشاءالله) واتاكه‌ی بريتيه‌ له‌ (دروستكردنی خودا)به‌و پێيه‌ی (انشاء) چاوگه‌و مانای چاوگه‌گه‌ی لێكبده‌ينه‌وه‌ ئه‌مه‌ش ئه‌گه‌ر به‌ئه‌نقه‌ست بێت كوفرێكی گه‌وره‌يه‌_خوای گه‌وره‌ په‌نامان بدات_ ،وه‌ ئه‌گه‌ر به‌مانای فرمانی ڕابوردوش بێت_فعل ماضي_ واتاكه‌ی ده‌بێته‌(خودا دروستی كرد) ئه‌م دوو مانايه‌ش هه‌ردووكيان هه‌ڵه‌ن و هيچ په‌يوه‌ندی به‌ مه‌به‌ستی نوسه‌ره‌كه‌وه‌ نيه‌.
مه‌به‌ستی نووسه‌ر ئه‌وه‌يه‌ بگوترێت(ئه‌گه‌ر خودا ويستی له‌سه‌ر بێت)
سه‌ير بكه‌و بزانه‌ مانای (ويستن) له‌ كوێ و (دروست كردن) له‌كوێ؟؟!!.
واتا شێوازه‌ ڕاسته‌كه‌ی ده‌بێ بنوسرێت(ان شاء الله) له‌جياتی( انشاء الله‌).



ب[IMG][/IMG]ه‌هيوای سوود به‌خشی. ]]> ئاینی ئیسلام و رەوشت و بەها بەرزەكانی islam.kurd http://www.3bar.org/vb/showthread.php?t=2091 شه‌ویلگه‌ی مێرووله‌ له‌ شه‌ویلگه‌ی تیمساح به‌هێزتره‌ http://www.3bar.org/vb/showthread.php?t=2090&goto=newpost Thu, 17 May 2012 15:42:00 GMT شه‌ویلگه‌ی مێرووله‌ له‌ شه‌ویلگه‌ی تیمساح به‌هێزتره‌

[IMG][/IMG]

زانایان ده‌ڵێن ئه‌م دوو شه‌ویلگه‌یه‌ له‌ دوو شه‌ویلگه‌ی تیمساح به‌هێزترن، به‌ دڵنیاییه‌وه‌ له‌گه‌ڵ له‌به‌رچاوگرتنی قه‌باره‌ی هه‌ریه‌ك له‌ مێرووله‌ و تیمساح. هه‌روه‌ها به‌پێی لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی ورد، كه‌ ده‌رباره‌ی مێرووله‌ ئه‌نجامدراوه‌، ده‌ركه‌وتووه‌ كاتێك مێرووله‌ هێرش بۆ نێچیره‌كه‌ی ده‌بات، ئه‌وا به‌ شه‌ویلگه‌كانی به‌خێراییه‌كی وا لێیده‌دات، كه‌ له‌ خێرایی هه‌ر دڕنده‌یه‌كی تر زیارتره‌.

[IMG][/IMG]
سبحان الله، ئه‌م به‌دیهێنراوه‌ لاواز‌و بچووكانه‌، خوای گه‌وره‌ ئه‌م هه‌موو نهێنیانه‌ی پێبه‌خشیوون. كه‌مترینیان ئه‌وه‌یه‌، كه‌ مێرووله‌ زمانێكی تایبه‌ت به‌خۆی هه‌یه‌و له‌گه‌ڵ هاوه‌ڵه‌كانی به‌و زمانه‌ ده‌دوێت و له‌هه‌ر ترس و دژوارییه‌ك ئاگاداریان ده‌كاته‌وه‌، ئایا سوره‌تی (النمل) شایه‌نی ئه‌وه‌ نییه‌، كه‌ هه‌ڵویسته‌یه‌كی له‌سه‌ربكه‌ین‌و لێی ڕابمێنین، كاتێك قورئانی پیرۆز باسی ئه‌م به‌دیهێنراوانه‌مان بۆده‌كات:
(حَتَّى إِذَا أَتَوْا عَلَى وَادِ النَّمْلِ قَالَتْ نَمْلَةٌ يَا أَيُّهَا النَّمْلُ ادْخُلُوا مَسَاكِنَكُمْ لَا يَحْطِمَنَّكُمْ سُلَيْمَانُ وَجُنُودُهُ وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ) [النمل: 18]. ]]> ئــیـعـجــازی قـورئـانى و ئيعجازى زانستى و لێدوانەكا islam.kurd http://www.3bar.org/vb/showthread.php?t=2090 50 قورئان خوێند به‌یه‌ک کلیک گوێ بگره‌ http://www.3bar.org/vb/showthread.php?t=2088&goto=newpost Tue, 15 May 2012 12:31:00 GMT [IMG][/IMG]




السلام علیکم خۆشه‌ویستانی قورئان و ماڵپه‌رێ سێبه‌ر ..ئازیزان ئه‌م بابه‌ته‌ ڕه‌نگه‌ دوباره‌بێت به‌ڵام ئه‌مه‌ی که‌من دامناوه‌ ده‌ست کاری کراوه‌ و به‌سه‌رکه‌وتوی ئیش ده‌کات انشاء الله‌...هه‌ر قورئان خوێنێک خه‌تمه‌ی کامله‌..
‎-لە ژمارە ١ تا ٥٠ بەدڵی خۆت دانەیەک هەڵبژێرە....دوعای خێرمان بۆ بکه‌ن
.
.
_____________________________
(1) : http://upquran.com/gift/1.htm
(2) : http://upquran.com/gift/2.htm
(3) : http://upquran.com/gift/3.htm
(4) : http://upquran.com/gift/4.htm
(5) : http://upquran.com/gift/5.htm
(6) : http://upquran.com/gift/6.htm
(7) : http://upquran.com/gift/7.htm
(8) : http://upquran.com/gift/8.htm
(9) : http://upquran.com/gift/9.htm
(10) : http://upquran.com/gift/10.htm
(11) : http://upquran.com/gift/11.htm
(12) : http://upquran.com/gift/12.htm
(13) : http://upquran.com/gift/13.htm
(14) : http://upquran.com/gift/14.htm
(15) : http://upquran.com/gift/15.htm
(16) : http://upquran.com/gift/16.htm
(17) : http://upquran.com/gift/17.htm
(18) : http://upquran.com/gift/18.htm
(16) : http://upquran.com/gift/19.htm
(20) : http://upquran.com/gift/20.htm
(21) : http://upquran.com/gift/21.htm
(22) : http://upquran.com/gift/22.htm
(23) : http://upquran.com/gift/23.htm
(24) : http://upquran.com/gift/24.htm
(25) : http://upquran.com/gift/25.htm
(26) : http://upquran.com/gift/26.htm
(27) : http://upquran.com/gift/27.htm
(28) : http://upquran.com/gift/28.htm
(29) : http://upquran.com/gift/29.htm
(30) : http://upquran.com/gift/30.htm
(31) : http://upquran.com/gift/31.htm
(32) : http://upquran.com/gift/32.htm
(33) : http://upquran.com/gift/33.htm
(34) : http://upquran.com/gift/34.htm
(35) : http://upquran.com/gift/35.htm
(36) : http://upquran.com/gift/36.htm
(37) : http://upquran.com/gift/37.htm
(38) : http://upquran.com/gift/38.htm
(39) : http://upquran.com/gift/39.htm
(40) : http://upquran.com/gift/40.htm
(41) : http://upquran.com/gift/41.htm
(42) : http://upquran.com/gift/42.htm
(43) : http://upquran.com/gift/43.htm
(44) : http://upquran.com/gift/44.htm
(45) : http://upquran.com/gift/45.htm
(46) : http://upquran.com/gift/46.htm
(47) : http://upquran.com/gift/47.htm
(48) : http://upquran.com/gift/48.htm
(49) : http://upquran.com/gift/49.htm
(50) : http://upquran.com/gift/50.htm ]]> خەتمی قورئانی پیرۆز (قسم ختم القرأن) islam.kurd http://www.3bar.org/vb/showthread.php?t=2088 کورته‌یه‌ک له‌ ژیانی به‌ناوبانگی کورد ((مـــــــه‌وله‌وی )) http://www.3bar.org/vb/showthread.php?t=2087&goto=newpost Sun, 13 May 2012 21:23:05 GMT [IMG][/IMG] [IMG][/IMG]

سێبه‌ر// کورته‌یه‌ک له‌ ژیانی به‌ناوبانگی کورد ((مـــــــه‌وله‌وی ))

ناوی (سید عبدالرحیم)ی کوڕی (مه‌لا سه‌عید)ه‌ و‌ له‌ نه‌وه‌ی (مه‌لا یوسف جان)ی کوڕی مه‌لا (أبوبکر مصنفی چوری)یه‌ که‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ سه‌ر خواناسی به‌ناوبانگ (سید محمد زاهد) که‌ به‌ (پیر خدری شاهۆ) ناوبانگی ده‌رکردووه‌. ‌له‌ وه‌چه‌ی حه‌زره‌تی (حوسه‌ینی کوڕی ئیمامی عه‌لی کوڕی ئه‌بووتالب)ه -خوایان لێ ڕازی بێت-. نازناوی شیعریشی (مه‌عدوومی) بووه‌ و‌ له‌ناو خه‌ڵک و له‌ کۆڕی ئه‌دیباندا به‌ (مه‌وله‌وی) ناوبانگی ده‌رکردبووه‌.
مه‌وله‌وی له‌ ١٢٢١ی کۆچی له‌ دێی (سه‌رشانه‌) له‌ ناوچه‌ی (تاو‌گۆزی)، له‌ به‌شی کوردستانی عێراق له‌ خێزانێکی ئایینپه‌روه‌ری به‌حورمه‌تدا له‌دایك بووه و‌ هه‌ر له‌ سه‌رده‌می مناڵیدا ماڵی باوکی هاتووه‌ بۆ دێی (بیزاوه‌) له‌ نزیکی (هه‌ڵه‌بجه‌). له‌وێ لای باوکی قورئانی پیرۆزی ته‌واو کردووه‌ و ورده‌کتێبه‌ سه‌ره‌تایییه‌کانی فارسی و (صرف و نحو)ی خوێندووه‌. پاشان له‌سه‌ر ئوسوولی فه‌قێکانی کوردستان چووه‌ بۆ خوێندن بۆ (پاوه‌) له‌ ناوچه‌ی (هه‌ورامانی لهون) و‌ پاش ماوه‌یه‌ك له‌وێوه‌ چووه‌ بۆ (چور) له‌ (مه‌ریوان) و‌ له‌وێیشه‌وه‌ چووه‌ بۆ (سنه‌) و‌ له‌ مزگه‌وتی (وه‌زیر) دامه‌زراوه‌. ئینجا چووه‌ بۆ (بانه‌) و‌ له‌وێیشه‌وه‌ چووه‌ بۆ (سلێمانی) و‌ له‌ (مزگه‌وتی گه‌وره‌) دامه‌زراوه،‌ که‌ له‌و کاته‌دا هێشتا جه‌نابی (شێخ مه‌عرووفی نۆدێ) مامۆستا بووه‌ تێیدا. ئینجا چووه‌ بۆ (هه‌ڵه‌بجه‌) و‌ له‌ (مزگه‌وتی جامیعه‌) لای (مه‌لا سادقی ته‌وێڵه‌یی) که‌ موسته‌عید بووه‌ له‌ خزمه‌تی (شێخ عبدالله‌‌ خه‌رپانی)دا، خوێندوویه‌تی. ئینجا چووه‌ بۆ (قه‌ڵای جوانرۆ) و‌ له‌ خزمه‌تی (مه‌لا موحه‌ممه‌دی قازی)دا خوێندوویه. له‌وێیشه‌وه‌ بۆ جاری دووه‌م له‌ سه‌رده‌می (ڕه‌زاقولیخانی والی)دا چۆته‌وه‌ بۆ (سنه‌) و‌ له‌ مزگه‌وتی (دارالإحسان) دامه‌زراوه. ماوه‌یه‌کی زیاتر له‌ جاری پێشوو له‌و؛ ماوه‌ته‌وه‌، ئینجا دیسانه‌وه‌ هاتووه‌ته‌وه‌ بۆ (سلێمانی) و‌ له‌ خزمه‌تی (مه‌لا عه‌بدولڕحمانی نوتشه‌یی)دا که‌ موفتیی (سلێمانی) و مامۆستای مزگه‌وتی (مه‌ڵکه‌ندی) بووه،‌ خوێندنی ته‌واو کردووه‌ و ئیجازه‌ی ده‌رسوتنه‌وه‌ی وه‌رگرتووه‌.
ئه‌وه‌ی که‌ مه‌شهووره‌ گوایه‌ مه‌وله‌وی له‌ زمانی (ڕه‌زاقولی خانی والی)دا له‌ مزگه‌وتی (دارالإحسان)ی سنه له‌ خزمه‌تی حاجی مه‌لا (ئه‌حمه‌دی نوتشه‌یی)دا ئیجازه‌ی وه‌رگرتووه‌، ڕاست نییه‌. چونکه‌ حاجی مه‌لا ئه‌حمه‌د هه‌تاوه‌کوو پاش زه‌مانی (فه‌رهاد میرزا) که‌ پاش (غولام شاخان) و (ڕه‌زا قولیخان)ی برای بووه‌ به‌ حوکمرانی (ئه‌رده‌ڵان) و‌ پاش سه‌فه‌ری حه‌جی له‌گه‌ڵ (شێخ بهاالدین) له‌پاش ساڵی ١٢٩٠ی کۆچی بوو، ڕۆیشتووه‌ بۆ (سنه‌) و‌ له‌و کاته‌دا مه‌وله‌وی ته‌مه‌نی له‌ ٦٠ ساڵ که‌متر نه‌بووه‌، به‌ڵکو پاش ئه‌وه‌ ته‌نها چه‌ند ساڵێك ژیاوه‌. که‌واته‌ چۆن ده‌گونجێت له‌ ته‌مه‌نی وادا ئیجازه‌ وه‌ربگرێت؟!
هه‌روه‌ها له‌ ساڵی ١٢٧١ی کۆچیدا (شێخ سراج الدین) مه‌وله‌وی له‌گه‌ڵ حاجی (شێخ عبدالرحمان)ی کوڕی ده‌نیرێت بۆ (سنه‌) بۆ مه‌سه‌له‌ی ناکۆکیی به‌ینی (غولام شاخان) و مه‌لاکانی (سنه‌). دیاره‌ ده‌بێت مه‌وله‌وی له‌وکاته‌دا مه‌لایه‌کی پایه‌بڵند بووبێت، ئه‌گینا بۆ ئیشی وا نه‌ده‌نێررا. جگه‌ له‌وه‌ش ڕێی تێ ناچێت مه‌وله‌وی ئیجازه‌ی لای (حاجی مه‌لا ئه‌حمه‌د) وه‌رگرتبێت، چونکه‌ هه‌شت ساڵ له‌و گه‌وره‌تر بووه‌. وه‌ك له‌م شیعره‌ فارسییه‌وه‌ ده‌رده‌که‌وێت که‌ مێژووی له‌دایکبوونی حاجی (مه‌لا ئه‌حمه‌د)ه‌ به‌ (حروف ابجد).
هاتفی أز سر الهام بتأریخش گفت:
بود أحمد خلف أمجد عبد الرحمن.
که‌ ده‌کاته‌ ١٢٢٩ی کۆچی. به‌ڵگه‌یه‌کی تریش هه‌یه‌ بۆ ئیسپاتی ئه‌وه‌ که‌ مه‌وله‌وی له‌ سلێمانی ئیجازه‌ی وه‌رگرتووه‌، ئه‌وه‌ش ئه‌و چیرۆکه‌یه‌ که‌ پاشان هه‌ر له‌م کورته‌مێژووه‌ی ژیانیدا ده‌یگێڕینه‌وه‌ له‌باره‌ی چوونیه‌وه‌ بۆ سه‌یران بۆ (سه‌رچنار) له‌گه‌ڵ هه‌ندێ له‌ میره‌کانی بابان پاش ته‌واوبوونی ئاهه‌نگی ئیجازه‌وه‌رگرتنی.
مه‌وله‌وی له‌ سه‌ره‌تای مه‌لایه‌تیدا له‌ دێی (چروستانه‌) له‌ نزیکی (هه‌ڵه‌بجه‌) دامه‌زراوه‌ فه‌قێی ڕاگرتووه‌ و ده‌ستی کردووه‌ به‌ ده‌رسوتنه‌وه‌. پاش ماوه‌یه‌ك هه‌وای (تصوف) ده‌که‌وێته‌ که‌لله‌ی و گرفتاری زه‌وقی (ئه‌هلی مه‌عنا) ده‌بێت و ده‌روات بۆ (ته‌وێڵه‌) بۆ خزمه‌تی (شێخ عثمان سراج الدین)ی خه‌لیفه‌ی (مه‌ولانا خالیدی نه‌قشبه‌ندی)، که‌ یه‌که‌م که‌س بووه‌ ئه‌و ته‌ریقه‌ته‌ی له‌ کوردستاندا بڵاو کردۆته‌وه‌. مه‌وله‌وی له‌ (ته‌وێڵه‌) ده‌بێت به‌ موریدی (شێخی سراج الدین) و وه‌ختێکی زۆر به‌ سلووکه‌وه‌ ده‌باته ‌سه‌ر.‌ پاش چه‌ند ساڵێک ده‌گوێزێته‌وه‌ بۆ (بیاویڵه‌) که‌ دێیه‌که‌ له‌ ژووری (هه‌ڵه‌بجه‌)وه‌. پاش ماوه‌یه‌کی تریش له‌وێوه‌ بار ده‌کات بۆ (گۆنه‌) که‌ یه‌کیکه‌ له‌ دێیه‌کانی هۆزی (نه‌وروڵی). پاش چه‌ند ساڵێک ئه‌وێش به‌جێ ده‌هێڵێت و ده‌چێ بۆ (شه‌مێران) که‌ ئه‌و کاته‌ له‌ژێر ئیداره‌ی (شێخ علی عه‌بابه‌یلێ)دا بووه‌. شێخی ناوبراو زۆر خزمه‌تی مه‌وله‌وی و ده‌ستوپێوه‌نده‌کانی ده‌کات، به‌ڵام پاش ماوه‌یه‌ك به‌ کاریگه‌ریی (موحه‌ممه‌د پاشای جاف) به‌ڕێوه‌بردنی (شه‌مێران) له‌ ده‌ستی ئه‌و (شێخ علی)یه‌ ده‌سه‌نرێته‌وه‌ و ده‌درێته‌ ده‌ستی (عثمانی خاڵه‌) که‌ له‌ پیاوماقوولانی هۆزی (یه‌زدانبه‌خشی) بووه‌. له‌ ئه‌نجامی ئه‌م لابردن و دانانه‌دا مه‌وله‌وی ماڵی له‌ (شه‌مێران) بار ده‌کات و ده‌ڕواته‌وه‌ بۆ (سه‌رشانه‌) که‌ تێیدا له‌دایك بووه و‌ له‌وێ ده‌مێنێته‌وه‌ تا کۆچی دوایی ده‌کات.
مه‌وله‌وی له‌ دواساڵه‌کانی ژیانیدا تووشی گه‌لێك کاره‌ساتی ناخۆش بووه‌. ئه‌و کاره‌ساتانه‌ی له‌ چه‌ند پارچه‌ شیعردا به‌ سۆزه‌وه‌ هۆنیوه‌ته‌وه‌. کتێبخانه‌که‌ی سووتاوه‌. (عه‌نبه‌ر خاتوون)ی خێزانی مردووه‌ که‌ جێگایه‌کی تایبه‌تی هه‌بووه‌ له‌ دڵی مه‌وله‌ویدا. حه‌وت ساڵ پێش وه‌فاتی کوێر بووه‌. هه‌ر ئه‌م کوێربوونه‌شی بووه‌ به‌ هۆی مردنی. ئه‌وه‌ بووه‌ جارێكیان بۆ سه‌رخۆشیکردن له‌ دۆستێکی ده‌ڕوات بۆ (پریس)، که‌ له‌ گه‌ڕانه‌وه‌ دا نزیکی (هانه‌ سووره‌) ده‌بێته‌وه‌ به‌ جڵه‌وڕاکێشی وڵاخه‌که‌ی ده‌ڵێت من چاوم نابینێت، دارتوویه‌ك له‌سه‌ر ڕێگه‌مانه‌ لقێکی لاری هه‌یه‌ ڕێگه‌که‌ی گرتووه‌، که‌ گه‌یشتینه‌ لای پێم بڵێ با سه‌رم دانه‌وێنمه‌وه‌. وا ڕێ ده‌که‌وێت که‌ ده‌گه‌نه‌ ئه‌و شوێنه‌ کابرای (جڵه‌وڕاکێشی وڵاخه‌که‌ی) له‌بیری ده‌چێته‌وه‌ که‌ مه‌وله‌وی ئاگادار بکاته‌وه. مه‌وله‌وی سنگی ده‌دات به‌ داره‌که‌دا و به‌ پشتدا ده‌که‌وێته‌ خواره‌وه‌ له‌سه‌ر وڵاخه‌که‌ و پشتی ده‌شکێت و‌ له‌ ئه‌نجامی ئه‌وه‌دا له‌ ١٣٠٠ی کۆچی دا ماڵئاواییی یه‌کجاری ده‌کات و له‌ گۆڕستانی (ئه‌سحابه‌) له‌ نزیکی (سه‌رشاته‌) ده‌یسپێرن به‌ خاك.

پله‌وپایه‌ی مه‌وله‌وی له‌نێوان زانایاندا:
مه‌وله‌وی پایه‌یه‌کی بڵندی هه‌یه‌ له‌ناو زاناکانی کورددا و‌ به‌تایبه‌تی له‌ (عیلمی که‌لام) واتا*(قسه‌زانی)دا ده‌ستێکی باڵای هه‌بووه‌. ئه‌و دانراوانه‌ی که‌ له‌ پاشی ماو‌نه‌ته‌وه‌ هه‌موو له‌م عیلمه‌دان و بریتین له‌مانه‌ی خواره‌وه‌:
(الفضیلة) له‌ ٢٠٣١ شیعری عه‌ره‌بییه‌ و‌ له‌ ١٢٨٥ی کۆچیدا دایناوه و‌ عه‌نتیکه‌یه‌کی هونه‌رییه‌ جگه‌ له‌وه‌ که‌ مه‌عنا عیلمییه‌که‌ی زۆر ورد و به‌رزه‌. یه‌که‌م شیعری ئه‌م کتێبه‌ ئه‌مه‌یه‌:
بسم الله الرحمن الرحیم
من تاه‌ فیه‌ نهیة الحکیم
دانه‌یه‌کم له‌م کتێبه‌ لایه‌ ئاخرپه‌ڕه‌ی نه‌ماوه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ نازانم کێ نووسیویه‌تیه‌وه. به‌ڵام ده‌بێت فه‌قێیه‌کی مه‌وله‌وی خۆی نووسیبێتییه‌وه، چونکه‌ خه‌تی مه‌وله‌وی پێوه‌یه‌. هه‌روه‌ها حاشیه‌ی زۆری (مه‌لا فتاح) ناوێکی فه‌قێی مه‌وله‌ویش له‌سه‌ر نووسراوه‌ته‌وه‌. شه‌رحێکی دوورودرێژم له‌م کتێبه‌ کردووه‌ له‌ دوو به‌رگی گه‌وره‌دا.
(العقیدة المرضیة) که‌ ٢٤٥٤ شیعری کوردییه‌ و‌ له‌ ١٣٥٢ی کۆچیدا له‌لایه‌ن (محی‌الدین صبري النعیمی)یه‌وه‌ له‌ میسر له‌چاپ دراوه‌. یه‌که‌م شیعری ئه‌م کتێبه‌ ئه‌مه‌یه‌:
زوبده‌ی عه‌قیده‌ و خولاصه‌ی که‌لام
هه‌ر له‌ تو بو توس حه‌مد و ثه‌نای تام
مه‌وله‌وی خۆی ئه‌م عه‌قیده‌یه‌ی کورت کردووه‌ته‌‌وه‌ و‌ باسه‌ گرانه‌کانی لێ لابردووه‌ بۆ ئه‌وه‌ی قوتابییه‌ تازه‌پێگه‌یشتووه‌کانی لێی تێبگه‌ن.
(الفوائح) که‌ ٢٥٧ شیعری فارسییه‌ و‌ له‌گه‌ڵ عه‌قیده‌ کوردییه‌ باسکراوه‌که‌دا له‌چاپ دراوه‌. یه‌که‌م شیعری ئه‌م کتێبه‌ ئه‌مه‌یه‌:
چو در خود بینم از بس رو سیاهی
نگنجد اي الهی یا الهی
جگه‌ له‌مانه‌ش نامیلکه‌یه‌کی به‌ فارسی هه‌یه‌ باسی ئوسوولی ته‌ریقه‌تی نه‌قشبه‌ندی ده‌کات.
باری ژیانی مه‌وله‌وی له‌ ڕووی ئابووریییه‌وه‌:
باری ژیانی ئابووریی مه‌وله‌وی زۆر ناخۆش بووه. به‌ڵام ئه‌و ڕازی بووه‌ به‌و ژیانه‌، وه‌ ۆربه‌ی وه‌ختی خۆی به‌ شێوه‌ی ده‌روێش ڕابواردووه‌. له‌ (حاجی شێخ مصطفی‌ی هه‌ولێری) گێڕاویه‌تییه‌وه‌ وتی: بیستومه‌ جارێکیان (حاجی مه‌لا أحمدی نوتشه‌) ئه‌چی بۆ دیده‌نی مه‌وله‌وی. مه‌وله‌وی هیچ له‌ ماڵیا نابێ. ئه‌و ئێواره‌ به‌ قسه‌ی خۆش وه‌خت ئه‌به‌نه‌ سه‌ر تا خه‌و ئه‌یان باته‌وه‌ به‌لایدا. بۆ سبه‌ی نیوه‌ڕۆ هه‌ندێ له‌ نانی جۆ و دۆیه‌ک دێنێت ده‌ست ده‌که‌ن به‌ نان خواردن. له‌ کاتێ نان خواردنه‌که‌دا (حاجی مه‌لا أحمد) زۆر ته‌عریفی خواردنه‌که‌ ده‌کات و به‌ شان و باڵیا هه‌ڵ ئه‌دا.. مه‌وله‌وی‌یش ئه‌ڵێ میوانی وه‌ک تۆ به‌ ده‌گمه‌ن ڕێی ده‌که‌وێته‌ لای ئینسان، له‌به‌ر ئه‌وه‌ پێویسته‌ به‌له‌زه‌ت ترین خواردن بۆ دانرێت! دیاره‌ به‌ نیسبه‌ت که‌سێکه‌وه‌ که‌ هیچ شک نه‌با نان و دۆ خواردنێکی ئێجگار به‌له‌زه‌ته‌.
له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ش مه‌وله‌وی هه‌میشه‌ ئه‌و هه‌ژارییه‌ی پێ باشتر بووه‌ له‌وه‌ی که‌ ناوچه‌ و خزم و که‌س و کاره‌که‌ی به‌جێ بێلێ و بروانه‌ شوێنی وا به‌ خۆشی تیا بژی. پیاوی ده‌سه‌ڵاتداری وه‌ک (فه‌رهاد میرزای قاجاری) که‌ مه‌وله‌وی‌ی زۆر خۆشویستوه‌ داوای لێکردووه‌ بچێته‌ ئێران وه‌ له‌ په‌نای ئه‌وا دانیشی و خزمه‌تێکی زۆری بکا، به‌ڵام مه‌وله‌وی به‌گوێی نه‌کردووه‌. مه‌وله‌وی چاو له‌به‌ری هیچ گه‌وره‌یه‌ک نه‌بوه، له‌ (حسن به‌گ علی به‌گ جاف)م بیست وتی: پاش ئه‌وه‌ی که‌ (محمود پاشای جاف) ڕوتبه‌ی پاشایه‌تی ی له‌ ئه‌سته‌مبوله‌وه‌ بو دی ڕۆژێک مه‌وله‌وی له‌سه‌ر مه‌سه‌له‌یه‌ک دڵی لێیدێشێ، وه‌ نامه‌یه‌کی بۆ ئه‌نێرێ تیا ئه‌نووسێ پاشا ئه‌گه‌ر تۆ به‌وه‌وه‌ ئه‌نازی که‌ له‌ مه‌حموو به‌گییه‌وه‌ بووی به‌ محمود پاشا، منیش به‌وه‌ ده‌نازم که‌ هه‌ر مه‌وله‌وی بووم و هه‌ر مه‌وله‌ویم.

ڕه‌فتار و کرداری و گفتاری مه‌وله‌وی:
وه‌ک له‌ درێژه‌یه‌ک له‌ ژیانی مه‌وله‌وی نووسراوه‌ دا باس له‌وه‌ ده‌کات‌ سه‌باره‌ت به‌ ژیانی مه‌وله‌وی که‌ پیاوێکی زۆر به‌توانا و جوامێر بووه، ‌ وه‌ له‌سه‌ر (قه‌ومه‌که‌ی) هه‌ڵیداوه‌تێ، و‌ که‌سێکی زۆر به‌سۆز بووه‌، وه‌ له‌ ڕووی قسه‌ و گفتو گۆ که‌سێکی دانا بووه‌ ئه‌گه‌ر له‌گه‌ڵ هه‌رکه‌سێک بدوایه‌ به‌ پێی گوێره‌ی عه‌قڵی خۆی گفتوگۆی له‌گه‌ڵ ئه‌کرد، وه‌ که‌سێکی زۆر قسه‌ خۆش و زمان شیرین بووه‌‌، و‌ زۆر خاوه‌ن ڕێز بووه‌ چ له‌لای گه‌وره‌ پیاوان و‌ چ له‌ لای زانایان و چ له‌ ناو کۆمه‌ڵانی خه‌ڵکی هه‌ژار چونکه‌ هه‌میشه‌ له‌گه‌ڵ ئازاره‌کانی خه‌ڵک دا ژیاوه‌. وه‌ که‌سێکی زانست دۆست بووه‌ وه‌ زۆر شوێن گه‌ڕاوه‌ بۆ فێر بوون و شاره‌زا بوون، وه‌ بێجگه‌ له‌ زمانی کوردی شاره‌زایی هه‌بووه‌ له‌ زمانی (عه‌ره‌بی) و (فارسی) به‌شێوه‌یه‌کی زۆر باش.
له‌ سه‌رده‌می فه‌قێیه‌تی مه‌وله‌وی زۆر له‌ شوینه‌کانی کوردستان گه‌ڕاوه‌:
وه‌ک وتمان مه‌وله‌وی له‌سه‌رده‌می فه‌قێیه‌تیدا زۆر لای کوردستانی (عێراق) و (ئیران) گه‌ڕاوه‌. پاش ئیجازه‌ وه‌رگرتنیشی گه‌ڕانی هه‌ر بووه‌، سه‌فه‌ری (جوانڕۆ) و (کرماشان) و (هه‌ورامان) و (مه‌ریوان) و (سنه‌) و (بانه‌) و (سابڵاخ)ی کردووه‌. هه‌تاوه‌کو که‌ ئه‌چیته‌ (سابڵاخ) له‌ پێشانا خیلی، (سید نظامی) که‌ له‌ نه‌وه‌ی (مه‌لا أبوبکری مصنف)ن و هاوپشتی مه‌وله‌و بن زۆر گوێی ناده‌نێ، به‌ڵام پاشان که‌ شاره‌زای عیلم و فه‌ضلی ئه‌بن ناچار ئه‌بن دوری بده‌ن و حورمه‌تی بگرن. هه‌وره‌ها سه‌فه‌ری (سلێمانی) و (خانه‌قی) و (که‌رکوک) و (به‌غداد)یشی بووه‌. جارێکیان به‌ نیازی حه‌ج ئه‌که‌وێته‌ڕێ، که‌ ده‌گاته‌ (به‌غداد) هاورێکه‌ی پاره‌ی ڕێگای حه‌جه‌که‌ی لێ ئه‌دزێ و ئه‌گه‌رێته‌وه‌ و بڵاوی ئه‌کاته‌وه‌ که‌ گوایه‌ مه‌وله‌وی مردووه‌، وه‌ک بڵێی وا بزانی ئیتر مه‌وله‌وی ناتوانی بگه‌ریته‌وه‌. که‌س وکاری پرسه‌ی بۆ دائه‌نێن. پاش ماوه‌یه‌ک هه‌ندێ له‌ زانا و ئه‌ده‌ب په‌روه‌رانی (به‌غداد) که‌ به‌ مه‌سه‌له‌که‌ی ئه‌زانن خه‌رجی ڕێگای بۆ ئاماده‌ ئه‌که‌ن و ئه‌ینێرنه‌وه‌. که‌ ئه‌گاته‌وه‌ ماڵه‌وه‌ مناڵ و که‌س و کاره‌که‌ی ده‌ست به‌جێ ئه‌چن کابرای دزی درۆزن ده‌گرن و ئه‌یبه‌نه‌ لای مه‌وله‌وی. مه‌وله‌وی یش. بێ ئه‌وه‌ی هیچ لێ بکات پێی ده‌ڵێت ڕۆڵه‌ خوا ڕووی ئه‌جه‌ل ڕه‌شکا وا منی خه‌جاڵه‌تی لای تۆ کرد... خۆزگا بمردایه‌م و تۆم وا به‌ ڕووزه‌ردی نه‌دیایه‌..
له‌نێوانی مه‌وله‌وی و گه‌لی له‌ زانایان و پیاوانی خوا و پیاوماقوولانی له‌و ده‌مه‌ی کورد و ئیرانیدا په‌یوه‌ندیکی به‌تین بووه‌. مه‌وله‌وی پارچه‌ شیعری به‌رز و نامه‌ی ڕازاوه‌ی بۆ (شێخ محمد جسیمی سنه‌) و (شێخ سراج‌الدین) و (بهاالدین) و (ضیاالدین) و (محمد پاشای جاف) و (محمود پاشا)ی کوڕی و (معتمدالدوله‌ فه‌رهاد میرزا) و (حسام‌الدوله‌)ی برای نووسیوه‌ که‌ مامی (ناصرالدین شای قاجار) بوون. هه‌روه‌ها هه‌میشه‌ هه‌ڵبه‌ستی جوانی نازدووه‌ بۆ دۆستانی وه‌ک (شێخ مؤمنی سازانی) و (شێخ حسنی سازانی) و (شێخ یوسفی نوسمیی) و (شێخ عزیزی جانه‌وه‌ره‌یی) و (أحمدیه‌کی کوماسی) و (شێخ عبدالله‌ی داخی) و گه‌لێک له‌ شاعیره‌کانی تر .. زۆربه‌ی شیعره‌کانی به‌ کوردی و نامه‌کانی به‌ فارسی بووه‌. جارجاریش چه‌ند دێرێکی عه‌ره‌بیی له‌و نامه‌ فارسییانه‌ دا نووسیوه‌. ژماره‌یه‌کی زۆرم له‌ ونامانه‌ی مه‌وله‌وی له‌لایه‌. هه‌ندێکیان دۆستی موحته‌ره‌مم (سید طاهری هاشمی) له‌ (ده‌وڵه‌ت ئاوا) وه‌ بۆی ناردووم. ئه‌گه‌ر بۆمڕێکه‌وتایه‌ یه‌کمخستن و له‌ شێوه‌ی کتێبێکی ئینشا دا بلاوم ده‌کردنه‌وه‌.
پارچه‌یه‌ک له‌ هۆنراوه‌کانی:

ئه‌م پارچه‌ هۆنراوه‌ له‌ به‌رگی دیوانه‌که‌ی نووسراوه‌ته‌وه‌ بۆ ڕازانه‌وه‌ی دیوانه‌که‌ی، وه‌ ئه‌و دیوانه‌ی له‌ ووڵاته‌ ئه‌وروپاییه‌کان دا هه‌یه‌.

ئه‌مه‌ش ده‌قی هۆنراوه‌که‌یه‌:

ئاماوه‌ وه‌هار، وه‌هار شادی
بۆی عه‌تر نه‌سیم غونچه‌ی ئازادی
خێڵ خانه‌ی خه‌فه‌ت بار به‌نییش که‌رده‌ن
مه‌ینه‌ت ڕوونی یان وه‌ ماوای مه‌رده‌ن
خه‌م وێنه‌ی که‌مان قامه‌ت خه‌م بی یه‌ن
هه‌وارگه‌ی قه‌دیم نه‌ ده‌سش شی یه‌ن
به‌زم شه‌وق و عه‌یش نه‌ ده‌روون جه‌مه‌ن
ئانه‌ هیچ نه‌بۆ نه‌ ده‌روون، خه‌مه‌ن
ئینه‌ نه‌تیجه‌ی دیاری باڵای تۆن
نیشانه‌ی وصاڵ خاڵ ئاڵای تۆن ]]> راپــۆرتــــی ئــەدەبـــی islam.kurd http://www.3bar.org/vb/showthread.php?t=2087 بێخودی شاعیر http://www.3bar.org/vb/showthread.php?t=2086&goto=newpost Sun, 13 May 2012 20:56:45 GMT سێبه‌ر// [IMG][/IMG]
کوورته‌یه‌ک له‌ ژیانی شاعیری له‌ خوا ترس بێخود (خوا لێی خۆش بێت)

بێخود ناوی "مه‌حموود"ه‌ و‌ کوڕی موفتی حاجی مه‌لا ئه‌مینی کوڕی مفتیی گه‌وره‌ حاجی مه‌لا ئه‌حمه‌دی چاوماره،‌ که‌ ناوبانگی به‌ "پیرحه‌سه‌ن" ده‌رکردبوو‌. ئه‌میش کوڕی مه‌لا مه‌حموودی دێلێژه‌یی پیرحه‌سه‌نی کوڕی مه‌لا ئه‌حمه‌دی دێلێژه‌یییه‌، که‌ له‌ ساڵی 1792دا کۆچی دواییکردووه‌. ئه‌میش کوڕی مه‌لا محمدی دێلێژه‌یییه‌ که‌ به‌ناوبانگ بووه‌ به‌ "مه‌لای گه‌وره‌" و‌ له‌ ساڵی 1760دا له‌ دێلێژه‌ کۆچی دواییکردووه‌. ئه‌م که‌سایه‌تییه‌‌ خوێندنگایه‌کی گه‌وره‌ی هه‌بووه‌ له‌ دێلێژه و‌ هاوچه‌رخی شێخ "رضا"ی دێلێژه‌ بووه‌.
مه‌لا محمود پیر حه‌سه‌نیی کوڕه‌زای مه‌لا محمدی گه‌وره‌، لای زانای به‌ناوبانگ "ابن الحاج"ی جێشانه‌یی خوێندوویه‌تی،‌ پاش په‌رمانی‌ وه‌رگرتن له‌ دێلێژه خوێندنگایه‌کی گه‌وره‌ی کردووه‌ته‌وه‌‌،‌ پاش دروست کردنی شاری سلێمانی له‌ 1785دا، چووه‌ته‌ ئه‌وێ و‌ له‌گه‌ڵ شێخ معروفی نۆدێییدا پێکه‌وه‌ له‌ مزگه‌وتی گه‌وره‌ی سلێمانی وانه‌یان وتووه‌ته‌وه‌. وه‌ك ده‌رده‌که‌وێت،‌ پێکه‌وه‌ش فه‌قێی لای "ابن الحاج" بوون.
ئه‌م که‌سایه‌تییه سێ کوڕی زانای پایه‌ بڵندی بووه‌: "مه‌لا حسن"، "مه‌لا حسین"، "مه‌لا أحمد". مه‌لا حسنی ناردووه‌ته‌ "مه‌رگه‌"ی پژده‌ر،‌ مه‌لا حسینی له‌ دێلێژه‌ به‌جێ هێشتووه‌ وه‌ مه‌لا ئه‌حمدی له‌گه‌ڵ خۆی بردووه‌ته‌ سلێمانی. به‌مجۆره‌ باڵی زانستی به‌سه‌ر ئه‌و ناوچانه‌ی کوردستاندا کێشاوه‌. ئه‌م که‌سایه‌تییه‌ له‌ ساڵی 1824دا کۆچی دواییکردووه‌.
مه‌لا ئه‌حمه‌د کوڕی مه‌لا محمودی پیر حه‌سه‌نی، که‌ به‌ "چاومار" به‌ناوبانگ بووه، لای باوکی و لای شێخ معروفی نۆدێی و مه‌لا عبدالله‌ی ڕه‌ش خوێندوویه‌تی، که‌‌ به‌ "مه‌لا ڕه‌ش" به‌ناوبانگ بووه، و‌ "شێخ الاسلام"ی بابانه‌کان بووه‌. ئیجازه‌شی لای شێخ معروفی نۆدێ وه‌رگرتووه‌. ئه‌م که‌سایه‌تییه له‌ مزگه‌وتی "مفتی"دا وانه‌ی وتۆته‌وه‌ و خۆی دروستی کردووه‌. ئه‌م مزگه‌وته‌ش‌ ئه‌که‌وێته‌ نزیکی به‌رده‌رکی سه‌رای ئێستای سلێمانییه‌وه، که هاوکات‌ خوێندنگایه‌کی گه‌وره‌ بووه‌.
ئێستا جێگای ئه‌و خوێندنگایه‌ و ماڵی مه‌لا ئه‌حمه‌د خۆی، ئوتێل و دوکانه‌کانی "حاجی برایم ئاغا"یه‌، زانایانی به‌ناوبانگی وه‌ک مه‌لایی پێنجوێنی و مفتی زه‌هاوی و شێخ ئه‌حمه‌د فائز لای ئه‌م که‌سایه‌تییه‌ خوێندوویانه‌. له‌ ساڵی 1839دا بووه‌ به‌ "رئیس المدرسین"ی سلێمانی، له‌ ساڵی 1863دا پایه‌ی "مفتی"‌یه‌تیی دراوه‌تێ، وه‌ له‌ ئه‌یلوولی 1871دا له‌ حیجاز کۆچی دواییکردووه‌.
له‌ پاش کۆچی دوایی "چاومار"، حاجی مه‌لا ئه‌مینی کوڕی جێگای ئه‌گرێته‌وه‌، له‌ 1886دا بووه‌ به حاکمی سلێمانی، له‌ ساڵی 1890دا بووه‌‌ مفتی و مه‌دالیه‌ی مه‌جیدیی دراوه‌تێ و کراوه‌ته‌ به‌ "وه‌کیلی دائیره‌ی مه‌شیخه‌تی ئیسلامی" له‌ سلێـمانی. ئه‌م که‌سایه‌تی‌ له‌ 1898دا کۆچی دواییکردووه‌. گه‌لێک نووسراوی به‌نرخی له‌پاش خۆی به‌جێهێشتووه.
پاش حاجی مه‌لا ئه‌مین، مه‌لا عبدالعزیزی کوڕه‌ گه‌وره‌ی ئه‌بێ به‌ مفتی سلێمانی، که‌ له‌وکاته‌دا ته‌مه‌نی 21 ساڵ بوو، به‌ڵام پایه‌یه‌کی زانستیی به‌رزی هه‌بووه‌. هه‌ر به‌هۆی ئه‌و پایه‌ی زانستییه‌وه‌ کراوه‌ به‌ ئه‌ندامی کۆڕی زانیاری ده‌وڵه‌تی عوسمانی و مه‌دالیه‌ی مه‌جیدی پێدراوه‌.‌ گه‌لێ ئه‌رکی گه‌وره‌ی تری پێ سپێراوه‌، وه‌ک سه‌رۆکایه‌تیی ئه‌نجومه‌نی مه‌عاریفی سلێمانی و حاکمیه‌تی و وه‌کاله‌تی دائیره‌ی مه‌شێخه‌تی ئیسلامی له‌ ده‌وڵه‌تی عوسمانیدا، که‌ مه‌رکه‌زه‌که‌ی له‌ ئه‌سته‌مبووڵ بووه‌، هه‌روه‌ها به‌هۆی پایه‌ی زانستییه‌وه‌ کاربه‌ده‌ستانی دائیره‌ی مه‌شێخه‌تی ئیسلامی ویستوویانه‌ له‌ خۆیانی نزیک بخه‌نه‌وه‌.‌ له‌ ساڵی 1900دا کردوویانه‌ به‌ مفتی "بۆرسه"، به‌ڵام نه‌چووه‌.‌ له‌ ساڵی 1902دا کردوویانه به‌ مفتی "ئه‌دڕنه‌"، به‌ڵام ئه‌وه‌شی نه‌ویستووه‌.
که‌ ئینگلیزه‌کانیش سلێمانی یان داگیرکردووه، مفتی به‌ربه‌ره‌کانییه‌کی توندی کردوون. له‌به‌ر ئه‌وه‌ به‌توندی له‌گه‌ڵی جووڵانه‌ته‌وه ‌و هه‌موو ئه‌و فرمانانه‌یان لێسه‌ندووه‌ته‌وه،‌ که‌ پێی سپێرابوو.
پاش دامه‌زرانی حوکوومه‌تی خۆماڵیش، مفتی هه‌ر به‌ردوام بوو له‌ به‌جێهێنانی ئه‌رکه‌ ئاینییه‌کانی سه‌رشانیدا بۆ خزمه‌تی ئیسلام و موسوڵمانان، وه‌ سه‌رده‌مێک سه‌رۆکی لقی کۆمه‌ڵی "الهدایة الاسلامیة" بوو له‌ سلێمانی. ئه‌م که‌سایه‌تییه ڕێکه‌وتی 1947.08.20دا ئه‌م جیهانه‌ی به‌جێهێشت.
"بێخود"یش له‌ ساڵی 1879دا هاتوه‌ته‌ دونیاوه‌، ‌ لای زانایانی ناوداری ئه‌و سه‌رده‌مه‌ی سلێمانی خوێندنی ته‌واو کردووه‌.‌ له‌ ساڵی 1900دا کراوه‌ به‌ حاکمی هه‌ڵه‌بجه‌.‌ له‌گه‌ڵ مامۆستایان "رفیق حلیمی" و "زێوه‌ر"دا مامۆستایه‌تیی کردووه‌، بێ ئه‌وه‌ی به‌رانبه‌ر به‌وه‌ هیچ مانگانه‌یه‌ک وه‌ربگرێ.
پێش کۆچی دوایی مفتیی کاکی، چه‌ند ساڵێکی له‌ هه‌ڵه‌بجه‌ به‌سه‌ربردووه‌. ئه‌وجا گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌ بۆ سلێمانی. تا مردنی له‌ جێگاکه‌ی ئه‌ودا مفتی بووه‌. کاژمێر سێ و چاره‌کی پاش نیوه‌ڕۆی 1955.08.25 بۆ یه‌کجاری ماڵئاوایی کرد. به‌ کۆچی دوای ئه‌م که‌سایه‌تییه‌ سه‌رچاوه‌یه‌کی تری شعیری کلاسیکی کوردی وشک بوو.
چه‌ند پارچه‌یه‌ک له‌ ‌ شیعره‌کانی بێخود
ده‌فه‌رموێ:
ئه‌و سینه‌ له‌ غه‌ش خاڵی یه‌، ئه‌و بێ ڕق و کینه‌
ئه‌و خادیمی شه‌رعی نه‌به‌وی و میلله‌ت و دینه‌
مه‌علووم چووه‌ بۆ خزمه‌تی سالاری مه‌دینه‌
وام زانی که‌ فه‌وتاوه‌ نه‌فه‌وتاوه‌ دڵی من
یان ده‌فه‌رموێ:
ئه‌ی خودا ، ئه‌ی رافیعی نۆ سه‌قفی گه‌ردوون بێ عه‌مه‌د
نیعمه‌تت بۆ ئێمه‌ (لا یحصی)، صیفاتت (لا یعد)
(شکر لله) تا ده‌وامی بێ له‌گه‌ڵ ڕۆحا جه‌سه‌د
پڕ زمان و دڵمه‌ یاڕه‌ب (قل هو الله أحد)
ذیکر و فیکری ظاهیر و باطینمه‌ (الله الصمد)
یان ده‌فه‌رموێ:
هه‌موو ڕۆژێ به‌ باوباپیر و خۆم و که‌سمه‌وه‌ صه‌دجار ]]> راپــۆرتــــی ئــەدەبـــی islam.kurd http://www.3bar.org/vb/showthread.php?t=2086 ژیانی محه‌مه‌د ساڵح دیلان http://www.3bar.org/vb/showthread.php?t=2085&goto=newpost Sun, 13 May 2012 20:42:49 GMT محه‌مه‌د ساڵح دیلان [IMG][/IMG]


محه‌مه‌د ساڵح كوڕی‌ مه‌لا ئه‌حمه‌دی‌ كوڕی‌ مه‌لا ساڵحی‌ كوڕی‌ مه‌لا قادره‌. ساڵی‌ 1927 له‌ گه‌ڕه‌كی‌ گۆیژه‌ی‌ شاری‌ سلێمانی‌ له‌دایكبووه‌. سه‌ره‌تا له‌ مزگه‌وتی‌ بابه‌عه‌لی‌ خراوه‌ته‌ به‌ر خوێندن و دواتر له ‌قوتابخانه‌ی‌ "خالدییه‌" قۆناغی‌ سه‌ره‌تایی‌ ته‌واوكردووه‌ و درێژه‌ی‌ به‌خوێندن داوه‌و تا پۆلی‌ سێی‌ ناوه‌ندی‌ خوێندووه‌.
ساڵی‌ 1947 له‌دائیره‌ی‌ تووتن دامه‌زراوه‌. ته‌ته‌مه‌نی‌ بیست و یه‌ك ساڵیدا شیعری‌ بڵاوكردۆته‌وه‌ و له‌شیعری‌ كوردیدا له‌دوای‌ گۆران به‌سه‌رتۆپی‌ نه‌وه‌یه‌كی‌ نوێ‌ له‌پێنووس ده‌درێت.
ئه‌م شاعیره‌ به‌هره‌داره‌ خۆی‌ و به‌رهه‌مه‌ ئه‌ده‌بییه‌كه‌ی‌ بۆ خزمه‌تكردنی‌ كێشه‌ی‌ ڕه‌وای‌ گه‌له‌كه‌ی و دژایه‌تیكردنی ‌كۆنه‌په‌رستان و به‌كرێگیراوان ته‌رخانكرد.
له‌ساڵی‌ 1948 تا ساڵی‌ 1966 نۆ جار زیندانی‌ كراوه‌ و گه‌لێ‌ جاریش دوورخراوه‌ته‌وه‌و تووشی‌ ئازارو ئه‌شكه‌نجه‌دان و نان بڕین بووه‌.
شیعره‌ نیشتمانییه‌كانی‌ دیلان له‌به‌رزكردنه‌وه‌ی‌ ئاستی‌ هۆشیاری‌ خه‌ڵكی‌ كوردستاندا ڕۆڵێكی‌ گه‌وره‌یان بینیووه و حه‌مه‌ ساڵح دیلانیان كردبوویه‌ مه‌شخه‌ڵێكی‌ گه‌وره‌ی‌ سه‌ر رێبازی‌ كوردایه‌تی‌، كه‌م ڕووداوی‌ نیشتمانی‌ و نه‌ته‌وه‌یی‌ هه‌یه، که‌ دیلان به‌شداری‌ تیا نه‌كردبێ‌ت و نه‌یكردبێته‌ بۆنه‌یه‌ك بۆ جۆشدانی‌ خه‌بات.
ئه‌م ڕۆشنبیره‌ گه‌وره‌یه‌ ساڵی‌ 1954 به‌بێ‌ په‌رمانی‌ ده‌وڵه‌ت به‌شداری‌ له‌كۆنگره‌ی‌ ئاشتی‌ و هاوكاری‌ گه‌لاندا کرد، كه‌ له‌شاری‌ "ڤیه‌ننا"ی‌ پایته‌ختی‌ نه‌مسا ساز كرابوو. له‌سه‌ر ئه‌م به‌شداریكردنه‌ش زیندانیکرا، کاتێك بۆ کوردستان گه‌ڕایه‌وه.
حه‌مه‌ ساڵح دیلان جگه‌ له‌وه‌ی‌ شاعیرێكی‌ گه‌وره‌ و تێكۆشه‌رێكی‌ خاوه‌ن هه‌ڵوێست بوو، ده‌نگ خۆشێكی‌ كه‌م وێنه ‌و ئاواز دانه‌رێكی‌ بلیمه‌تیش بوو. گۆرانییه‌ به‌سۆزه‌كانی‌ دیلان، كه‌ شیعری‌ زۆربه‌یان به‌رهه‌می‌ خۆیه‌تی‌ تائێستاش هه‌ر زیندوون.
دیلان بوو ئه‌و ئاوازه‌ نه‌مره‌ی‌ بۆ هۆنراوه‌ی‌ "ئه‌مڕۆژی‌ ساڵی‌ تازه‌یه‌"ی‌ پیره‌مێرد دانا و كردی‌ به‌ مارسیلێزی‌ كورد.
دیلانی‌ به‌هره‌مه‌ند خاوه‌نی‌ "مامه‌ كوڕنوو" و "ئه‌ی‌ نازه‌نین" و "شێخ مه‌حمودی‌ زیندوو".
دیلان خه‌باتگێڕێكی دڵسۆزی میلله‌ته‌كه‌ی و ده‌نگێكی ڕه‌سه‌ن و ناسكی هۆنراوه‌ی نوێی كوردی بوو، شاعیرێكی نوێكاری ڕێبازی ڕیالیزمی نوێ بوو له وێژه‌یی كوردیدا، زۆربه‌ی هۆنراوه‌كانی په‌رده‌یه‌كی ته‌نكی ڕۆمانسیه‌تی به‌سه‌ردا هه‌ڵكێشرا بوو، ئه‌مه‌ش جۆره جوانی و ناسكیه‌كی پێ به‌خشی بوون.
ئه‌گه‌ر به‌وردی سه‌رجه‌م دیوانی هۆنراوه ناسكه‌كانی بخوێنیه‌وه، كه له ساڵی 1987دا به‌ هه‌وڵ و كۆشش و لێكۆڵینه‌وه و پێشه‌كی مامۆستا عه‌بدوڵڵا ئاگرین چاپكراوه، هه‌ست ده‌كه‌ین له‌باسی ناسكانه‌ی سروشتی نیشتمانه‌كه‌ی ئه‌وه‌نده به‌جوانی و ناسكی و ڕازاوه‌یی ده‌ربڕیوه، مه‌گه‌ر هه‌ر مه‌وله‌وی مامۆستای و "گۆران"ی شاعیر سروشت و جوانی ده‌سته‌ڵاتیان به‌سه‌ردا شكابێ.
له چوو ناو جیهانی داستان و ئه‌فسانه‌ی كوردی و جیهانی و به‌كارهێنانی نیشانه‌كانیان به‌كارامه‌یی و سه‌ركه‌وتوویی، شاعیرێكی یه‌كجار به‌توانا بووه و زۆر له‌ سه‌ر‌خۆ چووه‌ته نێو ئه‌و جیهانه‌ ئه‌فساوناوییه‌ و به‌رهه‌می جوان و پته‌وی له هۆنراوه‌ی ناسك و ناوه‌ڕۆك قووڵی پێشكه‌ش كردووین و سه‌رنجی هۆنراوه‌ دۆست و ڕه‌خنه‌گرانی ڕاكێشاوه له‌بواری هۆنراوه‌ی نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانیشدا خانی و حاجی قادرێكی سه‌رده‌مه، به ته‌كنیكێكی نوێ ده‌ربڕینی ناسكی واتا قووڵی خوڵقاندووه و دڵسۆزیی خۆی بۆ خاك و نه‌ته‌وه‌كه‌ی ده‌ربڕیوه، هه‌روه‌ك له هۆنراوه‌یه‌كیدا به‌ناوی "‌ڕه‌ز" ئه‌مه‌ی كردووه و گوتوویه‌تی:
ئای كێ بێ بانگ و هاوارو په‌یام
بگه‌یه‌نێته گوێی گۆڕه‌كه‌ی (خه‌یام)
بڵێ هه‌ی سه‌رشێت كوشته‌ی گڕی ته‌ڕ
گه‌ر تێتا ماوه یه‌ك تۆز نرخ و فه‌ڕ
تۆ له‌سه‌ر باكه‌ی شووشه‌كه‌ی شكان
له‌گه‌ڵ‌ خودادا كردت به زۆران!!
هه‌ڵسه به‌ره‌و ئه‌م ناوه هه‌ڵتووتێ
نه‌ك شووشه شكا وا ڕه‌ز ئه‌سووتێ!!
شاعیر ئه‌م هۆنراوه‌یه‌ی كاتێك داناوه، كه ڕژێمی به‌عس ڕه‌زی مێو و هه‌موو جۆره دارێكی به‌ردار و بێ به‌ریان ده‌سووتاند و خه‌ڵكه‌كه‌یان ئه‌نفال ده‌كرد.
دیلان له هۆنراوه‌ی باسیشدا، شاعیرێكی مه‌زنی سروشت و جوانییه‌و وه‌ك وێنه‌ كێشێكی هونه‌رمه‌ند ڕووده‌كاته دیمه‌نی جوانی گوڵزاری ڕازاوه‌ی نیشتمانه‌كه‌ی تاكو تابلۆی نایابیان به هۆنراوه‌ی ناسك بكێشێ و هۆنراوه‌ی به هێز و پێزمان پێشكه‌ش بكات.
باسه‌رنجێك بده‌ینه ئه‌م چه‌ند دێره هۆنراو‌ه‌یه‌ی تاكو بزانین چۆن وێنه‌ی هۆنراوه‌ی جوانی بۆ كێشاوین و با له هۆنراوه‌یه‌كی به‌ ناوی "سروودی وڵات" ورد بینه‌وه كه ده‌ڵێ:
ساڵ پایزه، گه‌رمه‌ی گه‌ڵا ڕێزانه،
ڕێز بارانه، شێوه‌ی ساڵی جارانه!
گه‌ڵای ڕژاوی دار مازووی چیای به‌رز
ملوانكه‌كه‌ی ئه‌ئاڵانه ملی وه‌رز
ڕووباری شین، سوور هه‌ڵگه‌ڕاو به‌لافاو
جارێ بێ ده‌نگ، جارێ به‌هاژه‌و به‌تاو
سه‌یری كه‌ن دیلان چۆن باسی پایزه‌ و گه‌ڵاڕێزان ده‌كات و دیمه‌نی ئه‌و گه‌ڵا زه‌رده وه‌ریواه چه‌ند به‌جوانی ده‌کێشێ و ده‌یكات به دیمه‌نی زێڕباران، ئه‌مه‌ش خوڵقاندنی جوانی هۆنراوه له‌شتی كه‌م بایه‌خی وه‌ك گه‌ڵای وه‌ریوی كاتی گه‌ڵاڕێزان ئینجا شاعیر باسی ئه‌و گه‌ڵا ڕژاوان ده‌كات و ده‌یانكاته ملوانكه‌ و له دێڕی دوایشدا باسی ڕووباری شینی سوور هه‌ڵگه‌ڕاو به‌لافاو ده‌كات، كه جارێ بێ ده‌نگه‌ و جارێكیش به‌تاو ده‌ڕوات و هاژه‌ی دێت.
دیلان له هۆنراوه‌ی ئه‌فسانه‌یی چ خۆماڵی بێ چ بیانی زۆر سه‌ركه‌وتووه و ئه‌فسانه‌ی بیانی به ئه‌فسانه‌ی بیانی به ئه‌فسانه‌ی كوردی به‌ستۆته‌وه و گوتوویه‌تی:
كه پزیشكی خوێنی زه‌ردی (نێرۆن) پژا
كه چه‌رمه‌كه‌ی قرچ هه‌ڵگه‌را له ده‌م كه‌ژا
به‌شیرینی هه‌چ گوڵێ ده‌م ده‌كاته‌وه
له‌م وڵاته ... (فه‌رهاد)مان بیر ده‌كاته‌وه
شاعیر ئه‌فسانه‌ی ڕووداوه‌كانی "نێرۆن"ی ئیمپڕاتۆری "ڕۆمان" تێكه‌ڵ به ئه‌فسانه‌كه‌ی "شیرین و فه‌رهاد"ی كوردی ده‌كات و به‌جوانی له كاره‌كه‌ی سه‌رده‌كه‌وێت.
له 1990.10.28 و له ته‌مه‌نی 63 ساڵیدا به‌ ‌نه‌خۆشی‌ دڵ كۆچی‌ دواییكرد و له‌پاش خۆی‌ خه‌رمانێكی‌ پڕ به‌ره‌كه‌تی‌ له‌شیعر و ئاوازی‌ دڵڕفێن و گۆرانی‌ ڕه‌سه‌ن بۆ به‌جێهێشتین ]]> راپــۆرتــــی ئــەدەبـــی islam.kurd http://www.3bar.org/vb/showthread.php?t=2085 دڵ شوێنی بیرکردنه‌وه‌یه‌ وه‌ک مێشک http://www.3bar.org/vb/showthread.php?t=2081&goto=newpost Fri, 11 May 2012 23:09:47 GMT سێبه‌ر// وێنه‌: http://www.kurdupload.com/images/MMya1336777299/569528-2953-33.jpg (http://www.kurdupload.com/images/MMya1336777299/569528-2953-33.jpg) خۆشه‌ویستانی سێبه‌ر له‌م بابه‌ته‌مدا حه‌زم کرد سه‌رنجتان بۆ بابه‌تێکی گرنگ ڕبكێشم که‌ به‌ڕستی جێی خۆیه‌تی به‌ گرنگ وه‌ری بگرین و شانازی به‌ دینه‌که‌مانه‌وه‌ بکه‌ین که‌ ڕۆژ به‌ ڕۆژ ڕاستیه‌کانی زیاتر ده‌رده‌که‌وێت.سه‌رچاوه‌کانی کەناڵی جەزیرەی (وثائقی-decomentary) باسی پەڕاوێکی کرد کە دۆزینەوەیەکی گرنگ باسدەکات کە بەھێندەی دۆزینەوەی جازبیەتی ئەنیشتایین گرنگە ،پەڕاوەکەش ناوی ( کۆدی دڵ )ە ((the hearts cod )) ە ، ئەم پەڕاوە باس لەوە دەکات کە ئەوکەسانەی دڵیان بۆ دەگۆڕدرێت زۆر شتیان دەگۆڕدرێت ، بۆ نموونە یەکێک لەوانەی دڵیان بۆ گۆڕدراوە پێشتر لە سەتڵێک ئاو دەترسا بخنکێ تیایدا ، کەچی دوای گۆڕینەکە دەچوو بۆ مەلەکردن ،یەکێکی تر کەھەرگیز نەچووە بەلای ھۆنراوەدا دوای دڵ گۆڕین ئەکەوێتە ھۆنراوە نووسین ، یەکێکی تر کەترساوە لەسەر تەپڵەکێکەوە بکەوێتە خوارەوە ،دوای ئەو عەمەلیاتە چووە بە شاخدا ھەڵگەڕاوە ،کەئەمەش وای لەزانایان کرد کە دان بنێن بەگرنگی دڵ دا، کە بەجۆرێک لە جۆرەکان فەرماندەکات بە مێشک و،دڵ لە پێش مێشکەوەیە بۆ بڕیاردان ،ھەروەک قورئان دەفەرموێت (وَلَا تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ ۚ إِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤَادَ كُلُّ أُولَٰئِكَ كَانَ عَنْهُ مَسْئُولًا )واته‌(ئه‌ی ئینسان له‌ شتێک مه‌دوێ و شوێن شتێک مه‌که‌وه‌ که‌ زانست و زانیاریت ده‌رباره‌ی نیه‌،چونکه‌ به‌ڕاستی گوێ و چاو و دڵ له‌ ڕۆژی قیامه‌تدا به‌رپرسیارن لێی) (الإسراء :٣٦).پاشان خوای گه‌وره‌ له‌ سوره‌تی القصص ئایه‌تی 10 ده‌فه‌رموێت: (وأصبح فؤاد أم موسى فارغا) واته‌(ئه‌وسا دڵی دایکی موسا هه‌ستی به‌ بێتاقه‌تی کرد) (ولتصغى إليه أفئدة الذين لا يؤمنون بالآخرة) الأنعام 113. كما ذكر بخصوصه أيضا: ( لهم قلوب لا يفقهون بها ولهم أعين لا يبصرون بها ولهم آذان لا يسمعون بها) الأعراف 179. ھەرچەند دیراسات بەردەوامە بەڵام ئەو چەند ئایەتەی سەرەوە موعجیزەیە یان نا؟ ( ولتعلمن نبأه بعد حين ) . هەر وەها خێزانێک هەیە لە ولاتی تورکیا کە بەشی پشتەوەی مێشکیان نییەو لە هەمان کاتدا ئەتوانن بجولێنوو بیر بکەنەوەو هەست بە هەموو کردارەکان بکەن سێبه‌ر//


خۆشه‌ویستانی سێبه‌ر له‌م بابه‌ته‌مدا حه‌زم کرد سه‌رنجتان بۆ بابه‌تێکی گرنگ ڕبكێشم که‌ به‌ڕستی جێی خۆیه‌تی به‌ گرنگ وه‌ری بگرین و شانازی به‌ دینه‌که‌مانه‌وه‌ بکه‌ین که‌ ڕۆژ به‌ ڕۆژ ڕاستیه‌کانی زیاتر ده‌رده‌که‌وێت.سه‌رچاوه‌ کانی
کەناڵی جەزیرەی (وثائقی-decomentary) باسی پەڕاوێکی کرد کە دۆزینەوەیەکی گرنگ باسدەکات کە بەھێندەی دۆزینەوەی جازبیەتی ئەنیشتایین گرنگە ،پەڕاوەکەش ناوی ( کۆدی دڵ )ە ((the hearts cod )) ە ، ئەم پەڕاوە باس لەوە دەکات کە ئەوکەسانەی دڵیان بۆ دەگۆڕدرێت زۆر شتیان دەگۆڕدرێت ، بۆ نموونە یەکێک لەوانەی دڵیان بۆ گۆڕدراوە پێشتر لە سەتڵێک ئاو دەترسا بخنکێ تیایدا ، کەچی دوای گۆڕینەکە دەچوو بۆ مەلەکردن ،یەکێکی تر کەھەرگیز نەچووە بەلای ھۆنراوەدا دوای دڵ گۆڕین ئەکەوێتە ھۆنراوە نووسین ، یەکێکی تر کەترساوە لەسەر تەپڵەکێکەوە بکەوێتە خوارەوە ،دوای ئەو عەمەلیاتە چووە بە شاخدا ھەڵگەڕاوە ،کەئەمەش وای لەزانایان کرد کە دان بنێن بەگرنگی دڵ دا، کە بەجۆرێک لە جۆرەکان فەرماندەکات بە مێشک و،دڵ لە پێش مێشکەوەیە بۆ بڕیاردان ،ھەروەک قورئان دەفەرموێت (وَلَا تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ ۚ إِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤَادَ كُلُّ أُولَٰئِكَ كَانَ عَنْهُ مَسْئُولًا )واته‌(ئه‌ی ئینسان له‌ شتێک مه‌دوێ و شوێن شتێک مه‌که‌وه‌ که‌ زانست و زانیاریت ده‌رباره‌ی نیه‌،چونکه‌ به‌ڕاستی گوێ و چاو و دڵ له‌ ڕۆژی قیامه‌تدا به‌رپرسیارن لێی) (الإسراء :٣٦).پاشان خوای گه‌وره‌ له‌ سوره‌تی القصص ئایه‌تی 10 ده‌فه‌رموێت:
(وأصبح فؤاد أم موسى فارغا) واته‌(ئه‌وسا دڵی دایکی موسا هه‌ستی به‌ بێتاقه‌تی کرد)
(ولتصغى إليه أفئدة الذين لا يؤمنون بالآخرة) الأنعام 113.
كما ذكر بخصوصه أيضا: ( لهم قلوب لا يفقهون بها ولهم أعين
لا يبصرون بها ولهم آذان لا يسمعون بها) الأعراف 179.
ھەرچەند دیراسات بەردەوامە بەڵام ئەو چەند ئایەتەی سەرەوە موعجیزەیە یان نا؟ ( ولتعلمن نبأه بعد حين ) .

هەر وەها خێزانێک هەیە لە ولاتی تورکیا کە بەشی پشتەوەی مێشکیان نییەو لە هەمان کاتدا ئەتوانن بجولێنوو بیر بکەنەوەو هەست بە هەموو کردارەکان بکەن ]]> ئــیـعـجــازی قـورئـانى و ئيعجازى زانستى و لێدوانەكا islam.kurd http://www.3bar.org/vb/showthread.php?t=2081 10 سرودی خۆش http://www.3bar.org/vb/showthread.php?t=2080&goto=newpost Mon, 07 May 2012 22:45:08 GMT سێبه‌ر///
السلام علیکم به‌ڕێزان فه‌رمون ئه‌مه‌ لینکی 10 سرودی کوردی زۆر خۆش .کلیکی له‌سه‌ر بکه‌ ڕاسته‌وخۆ داده‌به‌زێت

1/ئه‌ی دایه‌گیان ئازیزه‌که‌م http://www.xwanas.com/srudi/00041.mp3

2/گه‌ر بزانی چ ڕۆژێکت چاوه‌ڕێته‌ http://www.xwanas.com/srudi/00043.mp3

3/هه‌ڵه‌بجه‌ http://www.xwanas.com/srudi/00044.mp3

4/شه‌رابه‌ ئاکامی مه‌رگه‌ http://www.xwanas.com/srudi/00045.mp3

5/له‌ کوردستان ده‌نیشمه‌وه‌ http://www.xwanas.com/srudi/00051.mp3

6/برای موسڵمان هه‌تا که‌ی http://www.xwanas.com/srudi/00048.mp3

7/شه‌و دره‌نگه‌ http://www.xwanas.com/srudi/00053.mp3

8/ئێمه‌ ده‌نگی ڕاپه‌ڕینین http://www.xwanas.com/srudi/00057.mp3

9/ئه‌وه‌ پیری هات به‌ره‌و پیریم http://www.xwanas.com/srudi/00058.mp3

10/شه‌هیدی خۆشه‌ویست http://www.xwanas.com/srudi/00060.mp3

[IMG][/IMG] ]]> سرو دو نه‌شید(بێ میوزیک) islam.kurd http://www.3bar.org/vb/showthread.php?t=2080 چه‌ند نه‌شیدێکی خۆش http://www.3bar.org/vb/showthread.php?t=2079&goto=newpost Mon, 07 May 2012 12:07:15 GMT ****سێبه‌ر***
5 نه‌شیدی زۆر خۆش به‌ قه‌باره‌ی که‌م و ده‌نگی به‌رز پێشکه‌ش به‌ ئێوه‌...................................^^^^ ^...............^^^^^^^.....................
نه‌شیدێکی زۆر خۆش به‌ناوی اسحبه...فه‌رمو کلیک له‌م لینکه‌ بکه‌
1/ http://www.mediafire.com/?iyokv26tgc8zhv3

2/ http://nasheed.worldofislam.info/mp3...na_Maradun.mp3

3/ عاد تتار http://nasheed.worldofislam.info/mp3...20At-Tatar.mp3

4/ http://nasheed.worldofislam.info/mp3...#39;Alaiha.mp3

5/ http://nasheed.worldofislam.info/mp3...20Al-Fjraa.mp3 ]]> سرو دو نه‌شید(بێ میوزیک) islam.kurd http://www.3bar.org/vb/showthread.php?t=2079 پڕۆفیسۆر زه‌ڵمی http://www.3bar.org/vb/showthread.php?t=2069&goto=newpost Sun, 06 May 2012 15:54:35 GMT له‌ناو هه‌ر نه‌ته‌وه‌یه‌ک جگه‌ کورد دا بوایه‌ ئه‌وکات خۆمان به‌ علامةمان داده‌نا،، ئه‌م پیاوه‌ به‌ڕێزه‌ ساڵى 1924 زایینى له‌ گوندى زه‌ڵمى بنارى هه‌ورامان له‌ دایكبووه‌، ساڵى 1934 ز چۆته‌ حوجره‌‌و له‌ هه‌مان شوێندا له‌ سه‌ر ده‌ستى ژماره‌یه‌ك مامۆستا‌و مه‌لا عێراق‌و ئێران، زانسته‌كانى (نحو، صرف، المناڤره‌، المنگق، البلاغه‌، ریاچیات، الفلكیات) ى خوێنده‌وه‌. • ساڵى 1946 دا ئیجازه‌ى زانستى وه‌رگرتووه‌. • ساڵى 1964 پله‌ى ماجیستێرى له‌ شه‌ریعه‌ى ئیسلامیدا به‌ ده‌ست هێناوه‌. • ساڵى 1971 پله‌ى ماجیستێرى له‌ فقه‌ المقارن له‌ زانكۆى ئه‌زهه‌ر وه‌رگرتووه‌. • ساڵى 1973 پله‌ى ماجیستێرى له‌ یاسادا له‌ زانكۆى قاهیره‌ وه‌رگرتووه‌. • ساڵى 1975 پله‌ى دكتۆراى له‌ فقه‌ المقارن دا به‌ پله‌ى امتیاز له‌ زانكۆى قاهیره‌ وه‌رگتووه‌. • له‌ پاش ساڵى 1975 ه‌وه‌ له‌ كولێژى قانون له‌ زانكۆى المستنصریه‌‌و زانكۆى به‌غداد‌و زانكۆى نه‌هره‌ین‌و په‌یمانگاى قه‌زائى وانه‌ى وتۆته‌وه‌. • ساڵى 1987 له‌ زانكۆى به‌غداد پله‌ى پرۆفیسۆرى پێبه‌خشراوه‌. • ساڵى 1990 پله‌ى استاژ المتمرس ى پێبه‌خشراوه‌. • ساڵى 1992 خه‌ڵاتى (هێماـ نیشانه‌ى زانستى) پێبه‌خشراوه‌. • ساڵى 2005 بروانامه‌ى دكتۆراى له‌ یاسادا له‌ زانكۆى ئه‌زهه‌ر وه‌رگرتووه‌. • خاوه‌نى زیاتر له‌ 40 كتێبه‌ له‌ بواره‌كانى یاسا‌و شه‌ریعه‌ت‌و فیقه‌ و .. تاد، له‌وانه‌ش (اسباب اختلاف الفها‌و، المفعولیه‌ الجنائیه‌ فى الشریعه‌ الاسلامیه‌، اصول الفقه‌ الاسلامى، الصله‌ بین المدخل و القانون، حكم الاحكام القران، المنگق القانونى، فلسفه‌ الشریعه‌، نهج القران ...)، كتێبه‌كانى له‌ زانكۆكانى عیراق‌و مالیزیا‌و ئه‌نده‌نوسیا‌و ئه‌رده‌ن، وه‌ك پڕۆگرامى خوێندن به‌ كار ده‌هێنرین. • خاوه‌نى زیاتر له‌ 30 لێكۆڵینه‌وه‌یه‌ له‌ بوارى شه‌ریعه‌ت‌و یاسادا، یه‌كه‌م كه‌سه‌ له‌ عێراقدا توانیویه‌تى به‌راوردى نێوان یاسا‌و شه‌ریعه‌تدا به‌ وانه‌ وتنه‌وه‌ بكات. • چه‌ندین قوتابى له‌ وڵاتانى مالیزیا‌و ئه‌نده‌نوسیا‌و ئوردن‌و به‌ریتانیا و ... تاد هه‌یه‌. به‌ سوپاسه‌وه‌ له‌ سایتی خۆیه‌وه‌ وه‌رم گرتووه‌ به‌ ده‌ستکاریه‌وه‌......،،، [IMG]وێنه‌: http://www.kurdupload.com/images/PZCC1336318441/Capture.JPG (http://www.kurdupload.com/images/PZCC1336318441/Capture.JPG)[/IMG][IMG]وێنه‌: http://www.kurdupload.com/images/zqyZnGsi1336319635/zalmy.jpg (http://www.kurdupload.com/images/zqyZnGsi1336319635/zalmy.jpg)[/IMG]]]> سێبه‌ر//
خۆشه‌ویستانی سێبه‌ر سڵاوی خواتان لێبێت..زۆر به‌ پێویستم زانی که‌له‌ ژیاننامه‌ی ئه‌م جاره‌ماندا که‌سایه‌تیه‌کی گه‌وره‌ و گرنگی کوردتان پێبناسێنم که‌ ڕه‌نگه‌ که‌م که‌سمان ناویمان بیستبێت که‌ ئه‌مه‌ عاده‌تی خۆمانه‌ مه‌به‌ستم کورده‌ تاکه‌سه‌که‌ نه‌مرێت (إن شاء الله‌ ته‌مه‌نی دکتۆر درێژ ده‌بێت له‌سه‌ر خێر) نه‌ ناوی ده‌زانین نه‌ قه‌دری ده‌زانین که‌ ئه‌مه‌ جێگه‌ی داخه‌ به‌ڕاستی .ئه‌گه‌ر که‌سێکی وه‌ک پڕۆفیسۆر(بمبورن هه‌ر جاره‌و ناوێک ده‌ڵیم.ئه‌وه‌ له‌گه‌وره‌ی پ.زه‌ڵمیه‌)))))((( )(> له‌ناو هه‌ر نه‌ته‌وه‌یه‌ک جگه‌ کورد دا بوایه‌ ئه‌وکات خۆمان به‌ علامةمان داده‌نا،، ئه‌م پیاوه‌ به‌ڕێزه‌ ساڵى 1924 زایینى له‌ گوندى زه‌ڵمى بنارى هه‌ورامان له‌ دایكبووه‌، ساڵى 1934 ز چۆته‌ حوجره‌‌و له‌ هه‌مان شوێندا له‌ سه‌ر ده‌ستى ژماره‌یه‌ك مامۆستا‌و مه‌لا عێراق‌و ئێران، زانسته‌كانى (نحو، صرف، المناڤره‌، المنگق، البلاغه‌، ریاچیات، الفلكیات) ى خوێنده‌وه‌.
• ساڵى 1946 دا ئیجازه‌ى زانستى وه‌رگرتووه‌.
• ساڵى 1964 پله‌ى ماجیستێرى له‌ شه‌ریعه‌ى ئیسلامیدا به‌ ده‌ست هێناوه‌.
• ساڵى 1971 پله‌ى ماجیستێرى له‌ فقه‌ المقارن له‌ زانكۆى ئه‌زهه‌ر وه‌رگرتووه‌.
• ساڵى 1973 پله‌ى ماجیستێرى له‌ یاسادا له‌ زانكۆى قاهیره‌ وه‌رگرتووه‌.
• ساڵى 1975 پله‌ى دكتۆراى له‌ فقه‌ المقارن دا به‌ پله‌ى امتیاز له‌ زانكۆى قاهیره‌ وه‌رگتووه‌.
• له‌ پاش ساڵى 1975 ه‌وه‌ له‌ كولێژى قانون له‌ زانكۆى المستنصریه‌‌و زانكۆى به‌غداد‌و زانكۆى نه‌هره‌ین‌و په‌یمانگاى قه‌زائى وانه‌ى وتۆته‌وه‌.
• ساڵى 1987 له‌ زانكۆى به‌غداد پله‌ى پرۆفیسۆرى پێبه‌خشراوه‌.
• ساڵى 1990 پله‌ى استاژ المتمرس ى پێبه‌خشراوه‌.
• ساڵى 1992 خه‌ڵاتى (هێماـ نیشانه‌ى زانستى) پێبه‌خشراوه‌.
• ساڵى 2005 بروانامه‌ى دكتۆراى له‌ یاسادا له‌ زانكۆى ئه‌زهه‌ر وه‌رگرتووه‌.
• خاوه‌نى زیاتر له‌ 40 كتێبه‌ له‌ بواره‌كانى یاسا‌و شه‌ریعه‌ت‌و فیقه‌ و .. تاد، له‌وانه‌ش (اسباب اختلاف الفها‌و، المفعولیه‌ الجنائیه‌ فى الشریعه‌ الاسلامیه‌، اصول الفقه‌ الاسلامى، الصله‌ بین المدخل و القانون، حكم الاحكام القران، المنگق القانونى، فلسفه‌ الشریعه‌، نهج القران ...)، كتێبه‌كانى له‌ زانكۆكانى عیراق‌و مالیزیا‌و ئه‌نده‌نوسیا‌و ئه‌رده‌ن، وه‌ك پڕۆگرامى خوێندن به‌ كار ده‌هێنرین.
• خاوه‌نى زیاتر له‌ 30 لێكۆڵینه‌وه‌یه‌ له‌ بوارى شه‌ریعه‌ت‌و یاسادا، یه‌كه‌م كه‌سه‌ له‌ عێراقدا توانیویه‌تى به‌راوردى نێوان یاسا‌و شه‌ریعه‌تدا به‌ وانه‌ وتنه‌وه‌ بكات.
• چه‌ندین قوتابى له‌ وڵاتانى مالیزیا‌و ئه‌نده‌نوسیا‌و ئوردن‌و به‌ریتانیا و ... تاد هه‌یه‌.
به‌ سوپاسه‌وه‌ له‌ سایتی خۆیه‌وه‌ وه‌رم گرتووه‌ به‌ ده‌ستکاریه‌وه‌......،،،
[IMG][/IMG][IMG][/IMG] ]]> ژیانی زانایان islam.kurd http://www.3bar.org/vb/showthread.php?t=2069 بۆچی گۆشتی به‌راز حه‌رامه‌؟ http://www.3bar.org/vb/showthread.php?t=2068&goto=newpost Sun, 06 May 2012 10:34:55 GMT سێبه‌ر//
بۆچی گۆشتی به‌راز حه‌رامه‌ ؟[IMG][/IMG]
زۆرێک له‌ موسڵمانان ئه‌وه‌ ده‌زانن که‌ گۆشتی به‌راز واته‌ خواردنی گۆشتی به‌راز حه‌رامه‌ له‌ دینی ئیسلامدا به‌ڵام هۆی حه‌رام بونه‌که‌ی نه‌زانن به‌داخه‌وه‌ به‌ پشتیوانی خوای گه‌وره‌ ده‌یخه‌ینه‌ ڕوو.
خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێت(حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ ): واته‌(له‌سه‌رتان حه‌رام کراوه‌ خواردنی گۆشتی مرداره‌وه‌بوو،خوێن،گۆشتی به‌راز،هه‌روه‌ها ئه‌و مالاته‌ش که‌ سه‌ر ده‌بڕدرێن و ناوی غه‌یری خودای له‌سه‌ر ده‌برێت).. المائدة 3
زاناکان کۆ ڕابوون له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی که‌ گۆشتی به‌راز حه‌رامه‌ ئه‌ویش له‌به‌ر ئه‌و ڕاشکاویه‌ی که‌له‌و ئایه‌ته‌ پیرۆزه‌ی خوای گه‌وره‌ دا هاتووه‌ ، بۆیه‌ حه‌ڵاڵ نیه‌ که‌ هیچ شتێکی لێ بخورێت، جا ئه‌و شته‌ چ گۆشتی بێ یا به‌زی یاده‌ماری یا کڕکڕاگه‌ی یاخود ڕیخۆڵه‌کانی یا مۆخی یا په‌له‌کانی بێت..
(رجس)ه‌ واته‌ پیسه‌، وه‌ شتی پیسیش واجبه‌ له‌سه‌ر موسوڵمان که‌ لێی دوور بکه‌وێته‌وه‌ ، به‌ڵام وه‌نه‌بێ ته‌نیا له‌به‌ر ئه‌مه‌ حه‌رام کرابێت به‌ڵکو له‌به‌ر پیسی و زۆرێک له‌و زه‌ره‌رو زیانانه‌ی که‌ که‌ لێی ده‌که‌وێته‌وه که‌ ده‌کرێت به‌هۆی خواردنی گۆشته‌که‌ی بگاته‌ ڕاده‌ی مردن وله‌ ناوچوون.
وه‌ ده‌فه‌رموێت: (قُلْ لَا أَجِدُ فِي مَا أُوحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّمًا عَلَىٰ طَاعِمٍ يَطْعَمُهُ إِلَّا أَنْ يَكُونَ مَيْتَةً أَوْ دَمًا مَسْفُوحًا أَوْ لَحْمَ خِنْزِيرٍ فَإِنَّهُ رِجْسٌ أَوْ فِسْقًا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ ۚ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَإِنَّ رَبَّكَ غَفُورٌ رَحِيمٌ (الأنعام :١٤٥)
)(ئه‌ی پێغه‌مبه‌ر) پێیان بڵێ من نابینم و ده‌ستم ناکه‌وێت له‌وه‌ی که‌ وه‌حی و نیگام بۆ کراوه‌ هیچ خواردنێکی حه‌رام کراو له‌سه‌ر ئه‌وکه‌سه‌ی که‌ بیخوات، مه‌گه‌ر خواردنی مرداره‌وه‌بوو یا خوێنێکی ڕژێنراو یا گۆشتی به‌راز به‌ڕاستی ئه‌و قه‌ده‌غه‌کراوه‌ هه‌ر پیسه‌ یاخود ماڵاتێک که‌له‌سنوری شه‌رع ده‌رچووبێت له‌سه‌ربڕینه‌که‌یدا به‌وی که‌ وه‌ بێگومان خوای گه‌وره‌ هۆی حه‌رامی خواردنه‌که‌ی ئاشکرا کردووه‌ به‌وه‌ی که‌ ناوی غه‌یری خودای له‌سه‌ر برابێت، جا که‌سێک ئه‌گه‌ر ناچارکرا له‌کاتێکدا داواکراوو ده‌رچوو نه‌بێت و به‌رده‌وام نه‌بێت و دوباره‌ی نه‌کاته‌وه‌، ئه‌وه‌ به‌ڕاستی په‌روه‌ردگاری تۆ لێخۆش بوو میهره‌بانه‌. (الانعام 145)

ئه‌وه‌تا توێژینه‌وه‌ زانستی وپزیشکیه‌کان سه‌لماندویانه‌ که‌ به‌راز جیا له‌ ته‌واوی گیانله‌به‌رانی دیکه‌ به‌ گه‌وره‌ترین مۆڵگه‌ی ئه‌و میکرۆبانه‌ داده‌نرێت که‌ زه‌ره‌رو زیان به‌له‌شی ئاده‌میزاد ده‌گه‌یه‌نن، وه‌ ئه‌و نه‌خۆشیانه‌ی که‌ له‌ ئه‌نجامی خواردنی گۆشتی به‌رازدا سه‌رهه‌ڵده‌ده‌ن ئه‌مانه‌ن:
1_ نه‌خۆشیه‌ مشه‌خۆریه‌کان: له‌وانه‌ش ئه‌و نه‌خۆشیه‌ی که‌ له‌ (کرمی لوله‌یی) دا دروست ده‌بێتکه‌ مه‌ترسیدارترین کرمه‌ بۆسه‌ر مرۆڤ.
وه‌ (کرمی شریتی) که‌ درێژیه‌که‌ی ده‌گاته‌ 10 پێ و، هۆکاره‌ بۆ شپرزییه‌کانی هه‌رسکردن و که‌م خوێنی...
هه‌روه‌ها (کرمی ئه‌سکارس) که‌ هۆکارن بۆ هه‌وکردنی سیه‌کان و داخرانی ڕیخۆڵه‌کان وهی دیکه‌ش..
هه‌روه‌ها (کرمه‌کانی ئه‌نگلستۆماو به‌لهارزیاو دوسنتاریا) که‌ هۆکارن بۆ دروست بوونی خوێن به‌ربوون و که‌م خوێنی و نه‌خۆشی گه‌لی دیکه‌ که‌ ده‌بنه‌ هۆی مردن.

2_ نه‌خۆشیه‌ به‌کتریاییه‌کان: وه‌کو سیلی سیه‌کان وکۆلێرای تیفۆدی و بارا تیفۆئیدی وتای ماڵتاو هی دیکه‌ش.
3_ نه‌خۆشیه‌ ڤایرۆسیه‌کان: وه‌کو هه‌وکردنی ده‌ماغ و هه‌وکردنی ماسولکه‌کانی دڵ و ئه‌نفلۆنزاو هه‌وکردنی ده‌مه‌ مانگاو هاوشێوه‌ی ئه‌و.
4_ نه‌خۆسیه‌ میکرۆبیه‌کان: وه‌کو میکرۆبی (ئه‌لتۆکسۆ پلازما). ]]> راپـــۆرتـــــی زانــســـــتـــــى islam.kurd http://www.3bar.org/vb/showthread.php?t=2068 چۆن و چ جۆره‌ چیرۆکێک بۆ منداڵان ده‌گێڕیته‌وه‌ http://www.3bar.org/vb/showthread.php?t=2066&goto=newpost Sat, 05 May 2012 20:45:36 GMT منداڵ هه‌ست به‌به‌رجه‌سته‌و زۆرێك له‌ قۆناغه‌كانی ژیانی ده‌كات له‌ رِێگه‌ی ده‌ست یا چاو یا گوێچكه‌ یا لوته‌وه‌ ، ئه‌مانه‌ش به‌شێك له‌ ژیانی پێكدێنن ، به‌شێكی تری ژیانی بریتیه‌ له‌ خه‌یاڵ و هیواو ئاوات ... چیرۆك و روداوه‌ سه‌رنج رِاكێشه‌كان ده‌توانن ئه‌م لایه‌نه‌ی تری ژیانی پرِ بكه‌نه‌ه‌وه‌ ، چیرۆك گاریگه‌رییه‌كی ئه‌فسوناوی هه‌یه‌ له‌سه‌ر منداڵ و بگره‌ له‌سه‌ر گه‌وره‌كانیش ، له‌رِێگه‌یه‌وه‌ ده‌توانرێ په‌روه‌رده‌یه‌كی جوان و ئه‌زمونێكی سه‌ركه‌وتوو پێشكه‌ش بكرێت ، ده‌بێته‌ ئه‌زمونێك و له‌ رِاستیه‌كان سودمه‌ند ده‌بێت و له‌هه‌ڵه‌كان هه‌ڵوێسته‌ وه‌رده‌گرێت ، به‌مه‌جێ چیرۆكه‌كان په‌یامدار و ئامانجێكی په‌روه‌رده‌یی له‌پشته‌وه‌ بێت .

له‌چیرۆكدا ململانێی نێوان چاكه‌و خراپه‌ ، به‌هێز و لاواز ، سه‌ركه‌وتن و تێكشكان هه‌یه‌ ، لێره‌وه‌ مندالاَن فێری ئاماده‌باشی ده‌بن بۆ رِوداوه‌ پێشهاته‌كان و بۆ زۆرێك له‌ هه‌ڵوێسته‌كان وه‌لاَمی گونجاویان ده‌بێت .

هه‌ندێ له‌و ئاكاره‌ هه‌ڵه‌و نامۆیانه‌ی منداڵ په‌یرِه‌وی ده‌كات ده‌توانرێ له‌رِێگه‌ی چیرۆكی په‌روه‌رده‌ییه‌وه‌ چاره‌سه‌ر بكرێت ، جیاواز له‌مانه‌ گێرِانه‌وه‌ی چیرۆك ئاسۆی بیری مندالاَن فراوان ده‌كات و فێری بیركردنه‌وه‌و چاره‌سه‌ریان ده‌كات .

پێویسته‌ باوكان و دایكان به‌رچاو رِوون بن له‌وه‌ی هه‌ر بابه‌تێ بۆ منداڵه‌كانیان باس بكه‌ن یا بگێرِنه‌وه‌ یا بخوێننه‌وه‌ به‌شێوه‌یه‌ك له‌ شێوه‌كان كاریگه‌ری ده‌بێت له‌سه‌ر ژیانی منداڵه‌كه‌یان ، گرنگه‌ بزانن چی بۆ منداڵه‌كه‌یان باس ده‌كه‌ن و چی له‌گه‌ڵ ئه‌و ته‌مه‌نه‌یاندا ده‌گونجێت ، به‌تایبه‌تی منداڵ له‌ سێ ساڵی تا ده‌گاته‌ حه‌فت ساڵی حه‌زی له‌ چیرۆكه‌و چێژێكی تایبه‌تی هه‌یه‌ بۆی و ئه‌زمونی لێ وه‌رده‌گرێت .

چ جۆره‌ چیرۆكی بۆ منداڵه‌كانمان باس بكه‌ین :[IMG][/IMG]

1 - چیرۆكێ باس له‌و گیاندارانه‌ بكات كه‌ ده‌یناسێ و بینیویه‌تی ، یا له‌كه‌سه‌ نزیكه‌كان لێیه‌وه‌ وه‌ك باوك و دایك و برا و خوشك و هاوه‌ڵه‌كانی ، نه‌ك چیرۆكێ كاره‌كته‌ره‌كانی نه‌زانێ كێن .

2 - چیرۆكێ واقع و خه‌یاڵ پێكه‌وه‌ گرێ بدات ، بۆ نمونه‌ : چۆله‌كه‌ باڵنده‌یه‌كی ناسراوه‌ لای منداڵ ، له‌گه‌ڵیدا هه‌رچه‌نده‌ قسه‌كردن و گفتوگۆی چۆله‌كه‌ خه‌یاڵییه‌و دووره‌ له‌ واقعه‌وه‌ به‌ڵام لای منداڵ په‌سه‌نده‌و سودی تایبه‌تی خۆی هه‌یه‌ . چونكه‌ تام و چێژی تایبه‌تی هه‌یه‌ و نزیكه‌ له‌ بازنه‌ی ژیانیه‌وه‌ .

3 - چیرۆكی كورت و كه‌م رِوداوو كه‌م ئه‌كته‌ر بگێرِه‌وه‌ تا بتوانێت له‌گه‌ڵ رِوداوو كه‌سایه‌تیه‌كاندا به‌ئاسانی برِوات و توشی بێتاقه‌تی و ته‌نگژه‌ی ده‌رونی نه‌كات .

4 - تاده‌توانرێ چیرۆكێك بێت وێنه‌و رِه‌نگی جوانی تیا به‌كار هاتبێت ، وێنه‌كان گه‌وره‌و رِوون بێت به‌ شێوه‌یه‌ك منداڵه‌كان به‌ ئاسانی لێی سودمه‌ند ببن .

5 - چیرۆكێكی ساده‌و ئاسان باس بكرێت تاوه‌كو به‌ئاسانی لێی تێبگه‌ن و نزیك بێت له‌ به‌رجه‌سته‌كانی ده‌ورووبه‌ری منداڵه‌كه‌وه‌ ، سه‌رنج رِاكێش بێت و وزه‌و توانایه‌كی زۆری نه‌وێت تا لێی تێبگات .

6 - ده‌بێت چیرۆكێك بێت دڵه‌رِاوكێ و ترس و بیم نه‌هێنێت ، بۆ نمونه‌ باسكردنی دێوه‌زمه‌و رِۆحه‌ نادیارو تاریكی و كوشتن و .... ، چونكه‌ هه‌ر له‌سه‌ره‌تای منداڵیه‌وه‌و له‌م رِێگه‌یه‌وه‌ توشی ترس و گۆشه‌گیری و دڵه‌رِاوكێ و متبوون ده‌بێت ، له‌تارماییه‌كان سڵ ده‌كات .

7 - چیرۆكێ نه‌بێت ئاكاره‌ ناشیرینه‌كان به‌زه‌قی تیاباس بكرێت ، وه‌ك جگه‌ره‌ كێشان و درۆو فێڵ كردن ..... ، هه‌ریه‌ك له‌مانه‌ باسبكرێن به‌وه‌ی هه‌ندێ جار ببنه‌ كلیلی گرێ كوێره‌كان و له‌رِێگه‌یانه‌وه‌ كێشه‌كان چاره‌سه‌ر بكرێت .

8 - ته‌نها یه‌ك لایه‌نی چیرۆك باس نه‌كرێت بۆمنداڵه‌كه‌ ، به‌ڵكو هه‌وڵ بدرێت سه‌رجه‌م لایه‌نه‌كانی ژیانی بگرێته‌وه‌ ، ئاینی ، خه‌یاڵی ، مێژویی ، كۆمه‌لاَیه‌تی ، هونه‌ری ، زانستی ، یا هه‌رچیرۆكێ بزانرێ پێداویستیه‌كانی ئه‌و قۆناغه‌ی تێر ده‌كات .

9 - له‌كاتی باسكردن و خوێندنه‌وه‌ی چیرۆكه‌كه‌دا هه‌وڵبدرێت لایه‌نی هونه‌ری و به‌رزو نزمی ده‌نگ به‌گوێره‌ی هه‌ڵوێسته‌كان رِه‌چاو بكرێت .

10 - هه‌ندێ جار با منداڵه‌كه‌ت خۆی چیرۆكه‌كه‌ هه‌ڵبژێرێ ، چه‌ند چیرۆكێكی بخه‌به‌رده‌ست و دانه‌یه‌كیان هه‌ڵبژێرێ و بۆی باس بكه‌و یا بیخوێنه‌وه‌ .

* كه‌ی و چۆن چیرۆكیان بۆ باس بكه‌ین ؟

1 - كاتێك منداڵه‌كه‌ ئاماده‌ییه‌كی باشی هه‌بێت و به‌ شه‌وقه‌وه‌ داوای چیرۆك بكات .

2 - له‌ شوێنێكی سه‌رنج رِاكێشدا نه‌بێت وه‌ك به‌رامبه‌ر ته‌له‌فزیۆن یا نزیك ده‌نگه‌ده‌نگ ...... ، چونكه‌ هه‌ریه‌ك له‌مانه‌ سه‌رنجی رِاده‌كێشێ و له‌ هیچیان سودمه‌ند نابێت .

3 - كاتێ بێت منداڵه‌كه‌ت برسی نه‌بێت ، یا بێتاقه‌ت نه‌بێت .

4 - باوكان و دایكان خۆیان ده‌زانن چ كاتێ گونجاوه‌ بۆ باسكردنی و ئه‌وان زیاتر له‌ باری ده‌رونی منداڵه‌كه‌یان دوزانن .

5 - وه‌ك پێشتر باسمانكرد تام و چێژ بدرێت به‌باس كردنی و رِه‌چاوی ده‌نگ و رِه‌نگ بكرێت .

6 - نابێت كاتی چیرۆكه‌كه‌ هه‌ندێ ماف و خۆشی تری زه‌وت بكات ، بۆ نمونه‌ كاتێ سه‌رقاڵی یاریه‌و له‌گه‌ڵ هاوه‌ڵه‌كانیدا رِۆچووه‌ له‌یاریكردندا ناگونجێت بیگریت و چیرۆكی بۆ باس بكه‌یت .

7 - ده‌بیت باوكان و دایكان كاتێ چیرۆكه‌كه‌ باس بكه‌ن ماندوێتیان پێوه‌ دیار نه‌بێت و ئه‌وانیش وه‌ك منداڵكانیان بچنه‌ ناو رِوداوه‌كانی چیرۆكه‌كه‌وه‌ ، نابێت كاتێ منداڵه‌كه‌ داوای چیرۆكی كرد لێیان تورِه‌بین یا پشت گوێی بخه‌ین ، ده‌بێت له‌رِێگه‌ی یه‌كێك له‌ ئه‌ندامانی خێزانه‌وه‌ بۆی جێبه‌جێ بكرێت یا به‌ڵێنی پێ بدرێت له‌ نزیكترین كاتدا ئه‌وه‌و چیرۆكی خۆشتری بۆ باس ده‌كرێت ، ده‌بێت به‌ڵێنه‌كه‌ش جێبه‌جێ بكرێت .

8 - چۆن بۆ منداڵه‌كه‌ خۆش و گونجاو بوو ئاوا بۆی باس بكه‌ ، به‌ دانیشتنه‌وه‌ ، یا رِاكشان ، یا به‌ پێوه‌ ........ ، گرنگ ئه‌وه‌یه‌ بزانیت چۆن كرۆكی بابه‌ته‌كه‌ی پێ ده‌گه‌یه‌نیت و ئاراسته‌ی ده‌كه‌یت ]]> به شی منالان islam.kurd http://www.3bar.org/vb/showthread.php?t=2066 أبوالحسنی ندوی http://www.3bar.org/vb/showthread.php?t=2061&goto=newpost Thu, 03 May 2012 15:25:46 GMT ئەو پیاوێكی نورانی‌و روحسوك بو، خوێن شیرین‌و روخۆش، عەرەبی زانێكی زمان پاراوی رەوانبێژ، خێوی وتووێژی بە تام‌و چێژ بو، كەدواوە بیسەران وەك شیلەی گوڵا وتە بە ئابوتابەكانیان هەڵمژیوە، كە نوسیویە خوێنەران وەك پەروانە بە دەوریدا گەڕاون. لاوازو ئێسك باریك‌و ردێن بۆڕ بو بەرگێكی سوك‌و هەرزانی دەبەردا بو، روانینەكانی قوڵ‌و تیژن، دەنگێكی باریكی دڵفرێنی هەبو، بەڵام كەمێك گڕێتی تێدا بو، كە زۆر ماندو دەبو دەنگەكانی گڕ دەبو، ئەم بەڕێزە زانایەكی ئیماندار‌و بانگخوازو خەمخۆرێكی ئیسلامیە، ناوی سەید ئەبولحەسەن عەلی ئەلحەسەنی هیندی نەدەویە. ڕەچەڵەكی دەگەرێتەوە سەر حەسەنی كوڕی عەلی _رەزای خوایان لێبێ‌_ . باوكی بەڕێزو فرەزانیشی ناوی عەبدولحەیەو خاوەنی چەندین كتێبانە كە هەندێكیان چاپكراون‌و هەندێكی تریشیان دەسنوسن‌و بە پارێزراوی هەڵگیراون، (نزهة الخواطر) ناودارترین كتێبیەتی كە لە هەشت بەرگ پێكهاتوە، لە ساڵی 1341ك مردوە. سەید ئەبولحەسەن لە یەك لە بەڕێوبەرایەتیەكانی هیندستان كە پێی دەڵێن (رائی بریلی) لە دایك بوە، كە نزیكەی حەفتا كیلۆمەتر لە (لوكنهو) دورە. لە دایك بونەكەی لە گوندی (تەكیە) لە مانگی موحڕڕەمی ساڵی 1332كۆچیدا بوە. خودا بە بەهەشتی بەرینی شادكاو بیكاتە مایەی سودو بەهرەگەیاندن بە ئیسلام‌و موسڵمانان. سەید ئەبولحەسەن لە ماڵەوە قورئان فێربوەو دایكی یارمەتی داوە كە دایكیشی لە ژنە خانەدان‌و بە حورمەت‌و چاكەكانە‌و قورئانی سەرلەبەر لە بەركردوە، بابەتان دەنوسێ‌‌و پەرتوكان دادەنێ‌‌و شیعرانیش دەلێ‌، ئەبولحەسەن هەروەكو ڕۆڵەكانی تری هیندستان هەردو زمانی ئوردی‌و فارسی فێربوە، دوای ئەوەی تەمەنی گەیشتۆتە دوازدە ساڵا دەستی بە فێربونی هەردو زمانی عارەبی‌و ئینگلیزی كردوە، عارەبیەكەی لەسەر دەستی شێخ خەلیلی كوڕی موحەمەدی یەمانی فێربوە‌و دو ساڵی رەبەقیشی بۆ خوێندنی ئەدەبی عەرەبی تەرخان كردوە، زۆر پەرتوكی ئەدەبی خوێندۆتەوە. بە پێچەوانەی بارو دۆخی ئەو وەختی هیندستان تەواو هۆگری ئەدەبی عەرەبی ببو و لەگەڵیدا هەڵی دەكرد. پەرتوكی گەلێك لە نوسەرە قەڵەم ڕەنگین‌و هەڵكەوەتوە كۆن‌و نوێیەكانیشی خوێندۆتەوە‌و سەرچاوە كۆنەكانی ئەدەبی عەرەبیشی زۆر موتاڵا كردوە. گرنگیەكی تایبەتیشی بەم چوار پەرتوكە داوەو تەواو خۆی بۆ تەرخان كردوە: كەلیلەو دیمنەی بەیدەبا كە ئیبنولموقەفەع كردویە بە عارەبی،(نهج البلاغە)ی شریف الرچی، (دلائل الاعجاز)ی جورجانی، (الحماسە)ی ئەبی تەممام. پاشان چوەتە زانكۆی لوكنهو كە زانستە شارستانیەكانی تێدا بە زمانی ئینگلیزی دەخوێنرێ‌‌و بەشێكی تایبەت بەزمانی عارەبیشی تێدایە. كە ئەبولحەسەن چوە زانكۆ تەمەنی لە گشت خوێنكارەكان بچوكتر بو. لە سەرەتادا وانەكانی رێزمانی عارەبی تەنگیان پێ‌ هەڵچنی‌و كەمێك وە پاش كەوت، بەڵام پاشان هەر بە پلەی باڵا سەردەكەوت. ئەبولحسەن یەكەمین هەوڵی لە نوسینی ئەدەبیدا نوسراوێك بو لە بارەی سەربردەو ژینامەی سەیدی پێشەوا ئەحمەدی كوڕی عیرفانی شەهید كەپێشەواو بانگخوازێكی رێگای یەكخواپەرەستی‌و سوننەتپەروەری‌و جیهادی ڕێی خوا بو. لە سەر ئاماژەی برا گەورەكەی (دكتۆر عبدولعەلی) بابەتەكەی نوسی‌و دكتۆر (تقی الدین الهلالی)ش بۆ زانای فرەزان‌و سەید رەشید رەزای خاوەن گۆڤاری (المنار)ی روسپی هەناردو ئەویش لە گۆڤارەكەیدا بڵاوی كردەوە. پاشان لە بەرگی كتێبێكی سەربەخۆدا بە ناونیشانی ((سەربردەی سەیدی پێشەوا ئەحمەدی عیرفانی شەهید لە ساڵی 1350ك)) نوسیوە. ئەم نوسراوە یەكەمین بەرهەمی ئەدەبی بو بە زمانی عارەبی نوسیویەتی كە ئەوسا تەمەنی لە نێوان حەڤدە تا هەژدە ساڵا دەبو. پاشان چوە (لاهور) لەوێدا لە سەردەستی چاكسازی گەورەو بانگبەری مەزن شێخ ئەحمەدی عەلی كە تەفسیرناسێكی بەناوبانگ بو دەستی بە تەفسیر خوێندن كرد، (لاهور)یش ئەوكات شاری زانست‌و ڕۆشنبیری‌و ناوەندی بڵاوكراوەو ڕۆژنامەكانی هیندستانی دابەشنەكراو بو. ئەبولحەسەنیش ئەم دەرفەتەی هەڵقۆستەوەو دەگەڵا چەندین مامۆستاو ئوستادی گەورەو پایەدارو ئەدیب‌و شاعیر‌و هزرڤانان ئاشنا بو. ئەوەی شایەنی باس بێ‌ یەك لەوانە شاعیری ئیسلام دكتۆر موحەمەد ئیقبال بو. كە لە مەجلیسەكانی شاعیر بەشدار دەبو و شاعیریش دڵی پێ‌ خۆش دەبو.هەرچەندە ئەبولحەسەن گەنجیش بو و ناوبانگیشی نەبو. ئەبولحەسەن خوێندنەكەی لە زۆربەی قۆناغەكاندا بە بڕوانامە نەبوە، بەڵكو خوێندنێكی ئازادانەی روبەڕوی زانست‌و زانیاری بوە. جا كە دیراسەكەی لە لاهور تەواوكرد بۆ لوكنهو گەڕایەوەو لەوێدا لە (دارالعلوم)ی نەدوەی زانابان مایەوەو جۆرەها زانستی تێدا دەگوتەوە. لەم ماوەیە لە پاڵا ئەو كارەشیدا بە زمانی عارەبی مەقالاتی بۆ گۆڤاری (الضيا‌و) دەنوسی كە نەدوەی زانایان دەریدەكرد، سەرنوسەرەكەشی مەسعودی نەدوی بو. هەروەها بە نوسینی چەندین پەرتوكی زمان ئوردوش خەریك بو. ژیاننامەكەی سەید ئەحمەدیشی شەهیدیشی بە چاپ گەیشت كە تەمەنی ئەو كاتی لە بیست‌و پێنج ساڵا پتر نەبو. هەڕمێنێكی زۆری هەبو تەنانەت چوار چاپی لێ‌ دەرچو. پاشان دەڕوات بۆ (دلهی). لەوێدا بە دیداری موجەدیدی مەزن (شێخ موحەمەد ئیلیاس) شاد بو،ئەم دیدادارە وەرچەرخانێكی لە ژیانی ئەبولحەسەن بەرپا كرد. چونكە شێخ موحەمەد ئیلیاس رێبەرێكی میللی بو، لە رێی بانگەوازەكەی بۆ خوا سەروساختێكی قوڵا‌و پتەوی دەگەڵا جەماوەردا هەبو، بەڵام ئەبولحەسەن تا ئەو كاتی لەگەڵا جەماوەردا هیچ پەیوەندێكی پەیدا نەكردبو، لەبەرئەوەی هەر بە خوێندن‌و كتێب نوسین خەریك بو، ئیتر ئەویش لە دوای ئەو دیدارەدا دەستی كرد بە گەڕان‌و سوڕان‌و دەگەڵا خەڵكی گوندو دێهاتان تێكەڵا دەبو و گەشتی ئیسلامیانەی ئەنجام دەدا، گەشتی وای هەبوە ڕەنگە مانگێكی خایاندبێ‌، لەم گەشتانەدا بە گوندو شارەكانی هیندستان دەگەڕا‌و خەڵكی بۆ ئیسلام بانگ دەكرد. ئەبولحەسەن بۆتە سەرنوسەری گۆڤاری (الندوە)ی زانستیش كە بە زمانی ئوردی دەردەچو ‌و زمانحاڵی نەدوە بو. زانكۆی ئیسلامیش لە (علیكرە) ئەركی دانانی پرۆگرامێكیان بۆ قوتابیانی لیسانسی خوێندنی ئاینی پێ‌ سپارد، ئەویش پەرتوكێكی بەناوی (ئیسلامییات) داناو زانكۆیش قبوڵی كردو لە پای ئەوەشدا خەڵاتیان كرد.هەر لەو ماوەیەشدا چەند پەرتوكێكی بۆ خوێندكارانی خوێندنگە عارەبیەكانی هیندستان دانا. هەروەها گۆڤاری (التعمیر)یشی دەردەكرد كە مانگێ‌ دوجار بە زمانی ئوردی دەردەچو. مەكۆ (جمعیە)یەكیشی دامەزراند تا موژدەی دینی ئیسلام بە ناو هیندۆسەكان بڵاو بكاتەوە. ئەم مەكۆیە موژدەگارە ئیسلامیە یەك لە چالاكیەكانی ئەوە بو كۆمەڵێك پەیام‌و توێژینەوەی بە زمانی ئینگلیزی لە بارەی نەتەوەی ئیسلامدا دەركردو لەوێدا بڵاوی كردەوە. لە كۆتای ساڵی (1378ك-1959ز)یشدا لە لوكنهو (كۆڕی زانیاری ئیسلامی) دامەزراند. هەروەها گەلێك چالاكی‌و بەرهەمی تریشی بە زمانی ئینگلیزی‌و هیندی‌و ئوردی‌و عارەبی‌و زۆر چاپكراوەی بەنرخی دیكەشی هەیە. ئەم پێشەوایە زۆر مەراقی لە كۆكردنەوەی پەرتوكانە، شەیدای باس‌و خواسی كتێبانەو شەونخونیان دەگەڵدا دەكێشێ‌. لە كاڵا‌وپاڵای دنیایێ‌ بەس خەمی كتێبەكانیەتی، بەهادارترین دیاری پێشكەش بكرێ‌ پەرتوكێكە، كتێب بۆ ئەوە كۆناكاتەوە ماڵكەی پێ‌ قەرەباڵغ بكات، بەڵكو بۆ ئەوەیەتی تاوتوێ‌‌و رەخنەكاری تێدابكات. نوسراوە جۆراوجۆرەكانیشی لەم بارەوە بەڵگەیەكی ئاشكران. لە ئەنجامی ئەو هەمو خوێندنەوەو شەونخونیەی دەگەڵا پەرتوكانی كێشاوە-لە تەك بەهرەو ئەزمونەكەیدا- دەتوانێ‌ بە هاسانی بە زمانی عارەبی بدوێ‌. كە بە عارەبیش دەدوێ‌ وەك لافاو هەڵقوڵی بێ‌ زۆر بە ئابو تاب‌و بە پاراوی دەدوێ‌‌و قسەكانی پڕە لە هێنانەوەی وێنەی رەوانی‌و گوزارشتی جوان‌و سەرنج راكێش.ئەبولحەسەن پەخشانی بەسەردا زاڵا بوە بۆیە رۆژێك لە رۆژان نەیكراوە هیچ شیعرێك بهۆنێتەوە. مامۆستا بەردەوام ئەم جۆرە وەرزشانەی كردوە: تۆپانێ‌، مەلەوانی، راووشكاری، هۆكی‌و تێنس، بەڵام پاشان وازی لێهێناون. وێڕای ئەمەش چەند نەخۆشیەكی توش ببو، ماوەیەكی درێژ خایەند بە تایبەتی نەخۆشی سنگ، بەڵام پاشان خودا شیفای پێ‌ ئەبەخشێ‌، تەنها كۆخەكەی نەبێ‌ كە تاو نا تاوێ‌ دەیگرت. جارێك لێی دەپرسن لە پێشینانی چاك بە كامیان كارتێكراو بوی؟ ئەویش لەوەڵامدا دەڵێ‌:بەم پیاوە چاكانە: ئیمام ئەحمەدی كوڕی حەنبەل كە لە كاتی فیتنەدا خاوەن هەڵوێستێكی ناسراو بەناوبانگە. شێخلئیسلام ئیبنی تەیمیە‌و ناوی چەند زانایەكی دیكەش دەبات. ئەبولحەسەن بە زۆربەی جیهانی ئیسلامید گەڕاوە‌و لەم گەشتانەیدا گەلێكی خوێندۆتەوەو جۆرەها بابەتی نوسیوە، ئامادەی موحازەران بوەو موحازەرەشی داوە، لە هەر جێگەیەك دابەزی بێ‌ كردو كۆشی هەبوەو بەهرەی وەرگرتوە، زۆر پەیمانیشی بەستوە. لە ساڵی (1380ك-1962ز) كە برا گەورەكەی دكتۆر سەید عەبدولعەلی ئەلحەسەنی وەفاتی كرد لە جێی ئەوا بە ئەمینداری گشتی نەدوەی زانایان هەڵبژێردرا،لە ساڵی 1957یشدا بە ئەندامی پەیامنێری كۆڕی زانیاری عارەبی لە دیمەشق هەڵبژێردرا. لە ساڵی (1357ك-1956ز) وەك مامۆستایەكی میوان لە زانكۆی دیمەشق بانگێشت كرا تا چەند موحازەرەیەك پێشكەش بكات، لە ساڵی (1380ك-1961ز) ئەنجومەنی دامەزراندنی (رابطة العالم الاسلامي)یش لە مەككەی پیرۆزدا هەروەها لە ئەنجومەنی راوێژكاری باڵای زانكۆی ئیسلامی لە مەدینەشدا بە ئەندام هەڵبژێردرا. لە ساڵی (1959ز)یشدا بە سەرۆكی دەزگای خوێندنی ئاینی لە ولایەتی باكوری هیندستان هەڵبژێردرا. • كۆچی ماڵئاوای‌و وەسێتەكەی: ئەبولحەسەن لە وەسێتێكیدا بۆ جیهانی عەرەبی دەڵێت: (ئەی گەلی عەرەب بە جوانی گوێ‌ لە من راگرن: خودا بە ئیسلام عیززەتی پێتان بەخشیوە، “هاتو هەمو عەرەب لە سەر تەپۆڵكەیەك كۆبێتەوە‌و بتوانم وتەی خۆمیان پێ‌ رابگەیەنم، گوێم بۆ رادێرن‌و، دڵیان رابێرن، پێیان دەڵێم: ئەی بەڕێزان! ئیسلام ئەوەیە كە موحەممەدی عەرەبی (صلی الله علیه وسلم) هێنای، ئەو سەرچاوەی ژیانتانە‌و، دەگەڵا ئاسۆی ویدا سپێدەی راستگۆییتان هەڵهات، ئەو پێغەمبەرە (صلی الله علیه وسلم) سەرچاوەی شانازیتان‌و هۆی یادخستنەوەتانە،هەمو چاكەیەكی بۆتان هێنا -بەڵكو چاكەی بۆ هەمو جیهان هێنا- كەوابو لەسەر رێگەی وی بڕۆن‌و دەستی پێوە بگرن، خودا شەرەفتان پێ‌ نابەخشێ‌ مەگەر بە شوێنكەوتنی ئەو و گەڕانەوە بۆ لای‌و شارەزابون لە پەیامەكەی‌و، بەرخۆدان لە رێگەی ئاینەكەیدا نەبێت، خودا هەرچی نوسی بێ‌ هەر وەیەو هەرگیز وشەكانی ئەو ناگۆڕێت، جیهانی عارەبی دەریایەكە بە بێ‌ ئاو، هەروەكو دەریای عەروز (بحر العَروض) تا ئەو كاتەی ژیان‌و كۆششی موحەممەد (صلی الله علیه وسلم) دەكەن بە سەرمەشق‌و پێشەواتان‌و، پەیامی ئیسلامەتی زیندو دەكەنەوە، هەروەك چۆن لە پەیمانی یەكەمدا زیندو كرایەوە ، هەروەها خەڵكی ستەم لێكراو لە ژێر چڕنوكی وەحشییەكانی ئەوروپا رزگاركەن –ئەوانەی تینوێتییان ناشكێ‌ مەگەر بە لەژێر خاك نانی مەدەنیەت‌و لەناوبردنی مرۆڤایەتی بە خۆپەرستی‌و لوت بەرزی‌و نەفامیان بە لەناوبردنێك كە دوایین لەناوبردنی بێت _ئاراستەكردنی جیهانیش لە روخانەوە بۆ ژیانەوە، لە وێرانی‌و داروخاوی‌و هەرا‌و شێواوی بۆ ئاشتی‌و رێكخستن، ئەمان‌و پێشەكەوتن، لە بێ باوەڕی‌و ستەمكردن بۆ ئیمان‌و گوێڕایەڵی كردن، ئەمەش مافێكە لەسەر جیهانی عارەبی كە لە لایەن خوداوەنەوە پرسیاریان لە بارەوە لێ‌ دەكرێت، كەواتە ببینن بزان چۆن وەڵام ئەدەنەوە؟!). ئەم پێشەوا پاك‌و دڵسۆزە لە (23)ی رەمەزانی ساڵی (1420ك-1999ز) لە رۆژی هەینیدا كۆتا بە دوا هەناسەی هات‌و بە یەكجاری چاوە پڕ لە ئەسرین‌و نورانییەكانی لێكنا. • گرنگترین بەرهەمەكانی: ئەبولحەسەن گەلێك بەرهەمی بەسودی بە زمانی ئوردی‌و عارەبی، یاخود وەرگێڕدراو بۆ عارەبی هەیە، كە زیاترە لە سەد كتێب‌و نامە‌و، هەروەها كتێب گەلێكی زۆری بۆ زمانی ئینگلیزی‌و توركی‌و فەڕەنسی وەرگێڕاوە. لە گرنگترین پەرتوكەكانی كە خۆی نوسیونی ئەمانەن: • رجال الفكر والدعوة في الإسلام • ماذا خسر العالم بإنحطاط المسلمين (بەداڕوخانی موسڵمانان جیهان چ زیانێكی لێكەوت)، ئارامی گەڵاڵی كردویە بە كوردی. • روائع إقبال • السيرة النبوية • الطريق إلي المدينة • التربية الإسلامية الحرة • أحاديث صريحة في أمريكا • إذا هـبت ريح الإيمان • إلي الإسلام من جديد • المسلمون وقضية فلسطين • العرب و الإسلام • الصراع بين الإيمان والمادية • ربانية لا رهبانية • الصراع بين الفكرة اللإسلامية والفكرة الغربية • النبوة و الَانبيا‌و في ضو‌و القريَ‌ن الكريم • روائع من أدب الدعوة في القريَ‌ن و السنة • الإسلام وأثره في الحضارة وفضله علي الإنسانية • الَاركان الَاربعة في ضو‌و الكتاب والسنة مقارنة مع الديانات الَاخري • قصص النبيين للَاطفال (بەسەرهاتی پێغەمبەران بۆ منداڵا‌و نەوجەوانان) ،ئارامی گەڵاڵی كردویە بە كوردی. سەرچاوەكان: 1-(بەداڕوخانی موسڵمانان جیهان چ زیانێكی لێكەوت)،وەرگێڕانی ئارامی گەڵاڵی 2-چەند وارگەیەكی ئینتەرنێت ئەو پیاوێكی نورانی‌و روحسوك بو، خوێن شیرین‌و روخۆش، عەرەبی زانێكی زمان پاراوی رەوانبێژ، خێوی وتووێژی بە تام‌و چێژ بو، كەدواوە بیسەران وەك شیلەی گوڵا وتە بە ئابوتابەكانیان هەڵمژیوە، كە نوسیویە خوێنەران وەك پەروانە بە دەوریدا گەڕاون. لاوازو ئێسك باریك‌و ردێن بۆڕ بو بەرگێكی سوك‌و هەرزانی دەبەردا بو، روانینەكانی قوڵ‌و تیژن، دەنگێكی باریكی دڵفرێنی هەبو، بەڵام كەمێك گڕێتی تێدا بو، كە زۆر ماندو دەبو دەنگەكانی گڕ دەبو، ئەم بەڕێزە زانایەكی ئیماندار‌و بانگخوازو خەمخۆرێكی ئیسلامیە، ناوی سەید ئەبولحەسەن عەلی ئەلحەسەنی هیندی نەدەویە. ڕەچەڵەكی دەگەرێتەوە سەر حەسەنی كوڕی عەلی _رەزای خوایان لێبێ‌_ . باوكی بەڕێزو فرەزانیشی ناوی عەبدولحەیەو خاوەنی چەندین كتێبانە كە هەندێكیان چاپكراون‌و هەندێكی تریشیان دەسنوسن‌و بە پارێزراوی هەڵگیراون، (نزهة الخواطر) ناودارترین كتێبیەتی كە لە هەشت بەرگ پێكهاتوە، لە ساڵی 1341ك مردوە.
سەید ئەبولحەسەن لە یەك لە بەڕێوبەرایەتیەكانی هیندستان كە پێی دەڵێن (رائی بریلی) لە دایك بوە، كە نزیكەی حەفتا كیلۆمەتر لە (لوكنهو) دورە. لە دایك بونەكەی لە گوندی (تەكیە) لە مانگی موحڕڕەمی ساڵی 1332كۆچیدا بوە. خودا بە بەهەشتی بەرینی شادكاو بیكاتە مایەی سودو بەهرەگەیاندن بە ئیسلام‌و موسڵمانان.
سەید ئەبولحەسەن لە ماڵەوە قورئان فێربوەو دایكی یارمەتی داوە كە دایكیشی لە ژنە خانەدان‌و بە حورمەت‌و چاكەكانە‌و قورئانی سەرلەبەر لە بەركردوە، بابەتان دەنوسێ‌‌و پەرتوكان دادەنێ‌‌و شیعرانیش دەلێ‌، ئەبولحەسەن هەروەكو ڕۆڵەكانی تری هیندستان هەردو زمانی ئوردی‌و فارسی فێربوە، دوای ئەوەی تەمەنی گەیشتۆتە دوازدە ساڵا دەستی بە فێربونی هەردو زمانی عارەبی‌و ئینگلیزی كردوە، عارەبیەكەی لەسەر دەستی شێخ خەلیلی كوڕی موحەمەدی یەمانی فێربوە‌و دو ساڵی رەبەقیشی بۆ خوێندنی ئەدەبی عەرەبی تەرخان كردوە، زۆر پەرتوكی ئەدەبی خوێندۆتەوە. بە پێچەوانەی بارو دۆخی ئەو وەختی هیندستان تەواو هۆگری ئەدەبی عەرەبی ببو و لەگەڵیدا هەڵی دەكرد. پەرتوكی گەلێك لە نوسەرە قەڵەم ڕەنگین‌و هەڵكەوەتوە كۆن‌و نوێیەكانیشی خوێندۆتەوە‌و سەرچاوە كۆنەكانی ئەدەبی عەرەبیشی زۆر موتاڵا كردوە.
گرنگیەكی تایبەتیشی بەم چوار پەرتوكە داوەو تەواو خۆی بۆ تەرخان كردوە: كەلیلەو دیمنەی بەیدەبا كە ئیبنولموقەفەع كردویە بە عارەبی،(نهج البلاغە)ی شریف الرچی، (دلائل الاعجاز)ی جورجانی، (الحماسە)ی ئەبی تەممام. پاشان چوەتە زانكۆی لوكنهو كە زانستە شارستانیەكانی تێدا بە زمانی ئینگلیزی دەخوێنرێ‌‌و بەشێكی تایبەت بەزمانی عارەبیشی تێدایە. كە ئەبولحەسەن چوە زانكۆ تەمەنی لە گشت خوێنكارەكان بچوكتر بو. لە سەرەتادا وانەكانی رێزمانی عارەبی تەنگیان پێ‌ هەڵچنی‌و كەمێك وە پاش كەوت، بەڵام پاشان هەر بە پلەی باڵا سەردەكەوت.
ئەبولحسەن یەكەمین هەوڵی لە نوسینی ئەدەبیدا نوسراوێك بو لە بارەی سەربردەو ژینامەی سەیدی پێشەوا ئەحمەدی كوڕی عیرفانی شەهید كەپێشەواو بانگخوازێكی رێگای یەكخواپەرەستی‌و سوننەتپەروەری‌و جیهادی ڕێی خوا بو. لە سەر ئاماژەی برا گەورەكەی (دكتۆر عبدولعەلی) بابەتەكەی نوسی‌و دكتۆر (تقی الدین الهلالی)ش بۆ زانای فرەزان‌و سەید رەشید رەزای خاوەن گۆڤاری (المنار)ی روسپی هەناردو ئەویش لە گۆڤارەكەیدا بڵاوی كردەوە. پاشان لە بەرگی كتێبێكی سەربەخۆدا بە ناونیشانی ((سەربردەی سەیدی پێشەوا ئەحمەدی عیرفانی شەهید لە ساڵی 1350ك)) نوسیوە. ئەم نوسراوە یەكەمین بەرهەمی ئەدەبی بو بە زمانی عارەبی نوسیویەتی كە ئەوسا تەمەنی لە نێوان حەڤدە تا هەژدە ساڵا دەبو. پاشان چوە (لاهور) لەوێدا لە سەردەستی چاكسازی گەورەو بانگبەری مەزن شێخ ئەحمەدی عەلی كە تەفسیرناسێكی بەناوبانگ بو دەستی بە تەفسیر خوێندن كرد، (لاهور)یش ئەوكات شاری زانست‌و ڕۆشنبیری‌و ناوەندی بڵاوكراوەو ڕۆژنامەكانی هیندستانی دابەشنەكراو بو. ئەبولحەسەنیش ئەم دەرفەتەی هەڵقۆستەوەو دەگەڵا چەندین مامۆستاو ئوستادی گەورەو پایەدارو ئەدیب‌و شاعیر‌و هزرڤانان ئاشنا بو. ئەوەی شایەنی باس بێ‌ یەك لەوانە شاعیری ئیسلام دكتۆر موحەمەد ئیقبال بو. كە لە مەجلیسەكانی شاعیر بەشدار دەبو و شاعیریش دڵی پێ‌ خۆش دەبو.هەرچەندە ئەبولحەسەن گەنجیش بو و ناوبانگیشی نەبو.
ئەبولحەسەن خوێندنەكەی لە زۆربەی قۆناغەكاندا بە بڕوانامە نەبوە، بەڵكو خوێندنێكی ئازادانەی روبەڕوی زانست‌و زانیاری بوە. جا كە دیراسەكەی لە لاهور تەواوكرد بۆ لوكنهو گەڕایەوەو لەوێدا لە (دارالعلوم)ی نەدوەی زانابان مایەوەو جۆرەها زانستی تێدا دەگوتەوە. لەم ماوەیە لە پاڵا ئەو كارەشیدا بە زمانی عارەبی مەقالاتی بۆ گۆڤاری (الضيا‌و) دەنوسی كە نەدوەی زانایان دەریدەكرد، سەرنوسەرەكەشی مەسعودی نەدوی بو. هەروەها بە نوسینی چەندین پەرتوكی زمان ئوردوش خەریك بو. ژیاننامەكەی سەید ئەحمەدیشی شەهیدیشی بە چاپ گەیشت كە تەمەنی ئەو كاتی لە بیست‌و پێنج ساڵا پتر نەبو. هەڕمێنێكی زۆری هەبو تەنانەت چوار چاپی لێ‌ دەرچو.
پاشان دەڕوات بۆ (دلهی). لەوێدا بە دیداری موجەدیدی مەزن (شێخ موحەمەد ئیلیاس) شاد بو،ئەم دیدادارە وەرچەرخانێكی لە ژیانی ئەبولحەسەن بەرپا كرد. چونكە شێخ موحەمەد ئیلیاس رێبەرێكی میللی بو، لە رێی بانگەوازەكەی بۆ خوا سەروساختێكی قوڵا‌و پتەوی دەگەڵا جەماوەردا هەبو، بەڵام ئەبولحەسەن تا ئەو كاتی لەگەڵا جەماوەردا هیچ پەیوەندێكی پەیدا نەكردبو، لەبەرئەوەی هەر بە خوێندن‌و كتێب نوسین خەریك بو، ئیتر ئەویش لە دوای ئەو دیدارەدا دەستی كرد بە گەڕان‌و سوڕان‌و دەگەڵا خەڵكی گوندو دێهاتان تێكەڵا دەبو و گەشتی ئیسلامیانەی ئەنجام دەدا، گەشتی وای هەبوە ڕەنگە مانگێكی خایاندبێ‌، لەم گەشتانەدا بە گوندو شارەكانی هیندستان دەگەڕا‌و خەڵكی بۆ ئیسلام بانگ دەكرد.
ئەبولحەسەن بۆتە سەرنوسەری گۆڤاری (الندوە)ی زانستیش كە بە زمانی ئوردی دەردەچو ‌و زمانحاڵی نەدوە بو. زانكۆی ئیسلامیش لە (علیكرە) ئەركی دانانی پرۆگرامێكیان بۆ قوتابیانی لیسانسی خوێندنی ئاینی پێ‌ سپارد، ئەویش پەرتوكێكی بەناوی (ئیسلامییات) داناو زانكۆیش قبوڵی كردو لە پای ئەوەشدا خەڵاتیان كرد.هەر لەو ماوەیەشدا چەند پەرتوكێكی بۆ خوێندكارانی خوێندنگە عارەبیەكانی هیندستان دانا. هەروەها گۆڤاری (التعمیر)یشی دەردەكرد كە مانگێ‌ دوجار بە زمانی ئوردی دەردەچو.
مەكۆ (جمعیە)یەكیشی دامەزراند تا موژدەی دینی ئیسلام بە ناو هیندۆسەكان بڵاو بكاتەوە. ئەم مەكۆیە موژدەگارە ئیسلامیە یەك لە چالاكیەكانی ئەوە بو كۆمەڵێك پەیام‌و توێژینەوەی بە زمانی ئینگلیزی لە بارەی نەتەوەی ئیسلامدا دەركردو لەوێدا بڵاوی كردەوە. لە كۆتای ساڵی (1378ك-1959ز)یشدا لە لوكنهو (كۆڕی زانیاری ئیسلامی) دامەزراند. هەروەها گەلێك چالاكی‌و بەرهەمی تریشی بە زمانی ئینگلیزی‌و هیندی‌و ئوردی‌و عارەبی‌و زۆر چاپكراوەی بەنرخی دیكەشی هەیە.
ئەم پێشەوایە زۆر مەراقی لە كۆكردنەوەی پەرتوكانە، شەیدای باس‌و خواسی كتێبانەو شەونخونیان دەگەڵدا دەكێشێ‌. لە كاڵا‌وپاڵای دنیایێ‌ بەس خەمی كتێبەكانیەتی، بەهادارترین دیاری پێشكەش بكرێ‌ پەرتوكێكە، كتێب بۆ ئەوە كۆناكاتەوە ماڵكەی پێ‌ قەرەباڵغ بكات، بەڵكو بۆ ئەوەیەتی تاوتوێ‌‌و رەخنەكاری تێدابكات. نوسراوە جۆراوجۆرەكانیشی لەم بارەوە بەڵگەیەكی ئاشكران. لە ئەنجامی ئەو هەمو خوێندنەوەو شەونخونیەی دەگەڵا پەرتوكانی كێشاوە-لە تەك بەهرەو ئەزمونەكەیدا- دەتوانێ‌ بە هاسانی بە زمانی عارەبی بدوێ‌. كە بە عارەبیش دەدوێ‌ وەك لافاو هەڵقوڵی بێ‌ زۆر بە ئابو تاب‌و بە پاراوی دەدوێ‌‌و قسەكانی پڕە لە هێنانەوەی وێنەی رەوانی‌و گوزارشتی جوان‌و سەرنج راكێش.ئەبولحەسەن پەخشانی بەسەردا زاڵا بوە بۆیە رۆژێك لە رۆژان نەیكراوە هیچ شیعرێك بهۆنێتەوە.
مامۆستا بەردەوام ئەم جۆرە وەرزشانەی كردوە: تۆپانێ‌، مەلەوانی، راووشكاری، هۆكی‌و تێنس، بەڵام پاشان وازی لێهێناون. وێڕای ئەمەش چەند نەخۆشیەكی توش ببو، ماوەیەكی درێژ خایەند بە تایبەتی نەخۆشی سنگ، بەڵام پاشان خودا شیفای پێ‌ ئەبەخشێ‌، تەنها كۆخەكەی نەبێ‌ كە تاو نا تاوێ‌ دەیگرت.
جارێك لێی دەپرسن لە پێشینانی چاك بە كامیان كارتێكراو بوی؟ ئەویش لەوەڵامدا دەڵێ‌:بەم پیاوە چاكانە: ئیمام ئەحمەدی كوڕی حەنبەل كە لە كاتی فیتنەدا خاوەن هەڵوێستێكی ناسراو بەناوبانگە. شێخلئیسلام ئیبنی تەیمیە‌و ناوی چەند زانایەكی دیكەش دەبات.
ئەبولحەسەن بە زۆربەی جیهانی ئیسلامید گەڕاوە‌و لەم گەشتانەیدا گەلێكی خوێندۆتەوەو جۆرەها بابەتی نوسیوە، ئامادەی موحازەران بوەو موحازەرەشی داوە، لە هەر جێگەیەك دابەزی بێ‌ كردو كۆشی هەبوەو بەهرەی وەرگرتوە، زۆر پەیمانیشی بەستوە. لە ساڵی (1380ك-1962ز) كە برا گەورەكەی دكتۆر سەید عەبدولعەلی ئەلحەسەنی وەفاتی كرد لە جێی ئەوا بە ئەمینداری گشتی نەدوەی زانایان هەڵبژێردرا،لە ساڵی 1957یشدا بە ئەندامی پەیامنێری كۆڕی زانیاری عارەبی لە دیمەشق هەڵبژێردرا. لە ساڵی (1357ك-1956ز) وەك مامۆستایەكی میوان لە زانكۆی دیمەشق بانگێشت كرا تا چەند موحازەرەیەك پێشكەش بكات، لە ساڵی (1380ك-1961ز) ئەنجومەنی دامەزراندنی (رابطة العالم الاسلامي)یش لە مەككەی پیرۆزدا هەروەها لە ئەنجومەنی راوێژكاری باڵای زانكۆی ئیسلامی لە مەدینەشدا بە ئەندام هەڵبژێردرا. لە ساڵی (1959ز)یشدا بە سەرۆكی دەزگای خوێندنی ئاینی لە ولایەتی باكوری هیندستان هەڵبژێردرا.
• كۆچی ماڵئاوای‌و وەسێتەكەی:
ئەبولحەسەن لە وەسێتێكیدا بۆ جیهانی عەرەبی دەڵێت: (ئەی گەلی عەرەب بە جوانی گوێ‌ لە من راگرن: خودا بە ئیسلام عیززەتی پێتان بەخشیوە، “هاتو هەمو عەرەب لە سەر تەپۆڵكەیەك كۆبێتەوە‌و بتوانم وتەی خۆمیان پێ‌ رابگەیەنم، گوێم بۆ رادێرن‌و، دڵیان رابێرن، پێیان دەڵێم: ئەی بەڕێزان! ئیسلام ئەوەیە كە موحەممەدی عەرەبی (صلی الله علیه وسلم) هێنای، ئەو سەرچاوەی ژیانتانە‌و، دەگەڵا ئاسۆی ویدا سپێدەی راستگۆییتان هەڵهات، ئەو پێغەمبەرە (صلی الله علیه وسلم) سەرچاوەی شانازیتان‌و هۆی یادخستنەوەتانە،هەمو چاكەیەكی بۆتان هێنا -بەڵكو چاكەی بۆ هەمو جیهان هێنا- كەوابو لەسەر رێگەی وی بڕۆن‌و دەستی پێوە بگرن، خودا شەرەفتان پێ‌ نابەخشێ‌ مەگەر بە شوێنكەوتنی ئەو و گەڕانەوە بۆ لای‌و شارەزابون لە پەیامەكەی‌و، بەرخۆدان لە رێگەی ئاینەكەیدا نەبێت، خودا هەرچی نوسی بێ‌ هەر وەیەو هەرگیز وشەكانی ئەو ناگۆڕێت، جیهانی عارەبی دەریایەكە بە بێ‌ ئاو، هەروەكو دەریای عەروز (بحر العَروض) تا ئەو كاتەی ژیان‌و كۆششی موحەممەد (صلی الله علیه وسلم) دەكەن بە سەرمەشق‌و پێشەواتان‌و، پەیامی ئیسلامەتی زیندو دەكەنەوە، هەروەك چۆن لە پەیمانی یەكەمدا زیندو كرایەوە ، هەروەها خەڵكی ستەم لێكراو لە ژێر چڕنوكی وەحشییەكانی ئەوروپا رزگاركەن –ئەوانەی تینوێتییان ناشكێ‌ مەگەر بە لەژێر خاك نانی مەدەنیەت‌و لەناوبردنی مرۆڤایەتی بە خۆپەرستی‌و لوت بەرزی‌و نەفامیان بە لەناوبردنێك كە دوایین لەناوبردنی بێت _ئاراستەكردنی جیهانیش لە روخانەوە بۆ ژیانەوە، لە وێرانی‌و داروخاوی‌و هەرا‌و شێواوی بۆ ئاشتی‌و رێكخستن، ئەمان‌و پێشەكەوتن، لە بێ باوەڕی‌و ستەمكردن بۆ ئیمان‌و گوێڕایەڵی كردن، ئەمەش مافێكە لەسەر جیهانی عارەبی كە لە لایەن خوداوەنەوە پرسیاریان لە بارەوە لێ‌ دەكرێت، كەواتە ببینن بزان چۆن وەڵام ئەدەنەوە؟!).
ئەم پێشەوا پاك‌و دڵسۆزە لە (23)ی رەمەزانی ساڵی (1420ك-1999ز) لە رۆژی هەینیدا كۆتا بە دوا هەناسەی هات‌و بە یەكجاری چاوە پڕ لە ئەسرین‌و نورانییەكانی لێكنا.
• گرنگترین بەرهەمەكانی:
ئەبولحەسەن گەلێك بەرهەمی بەسودی بە زمانی ئوردی‌و عارەبی، یاخود وەرگێڕدراو بۆ عارەبی هەیە، كە زیاترە لە سەد كتێب‌و نامە‌و، هەروەها كتێب گەلێكی زۆری بۆ زمانی ئینگلیزی‌و توركی‌و فەڕەنسی وەرگێڕاوە. لە گرنگترین پەرتوكەكانی كە خۆی نوسیونی ئەمانەن:
• رجال الفكر والدعوة في الإسلام
• ماذا خسر العالم بإنحطاط المسلمين (بەداڕوخانی موسڵمانان جیهان چ زیانێكی لێكەوت)، ئارامی گەڵاڵی كردویە بە كوردی.
• روائع إقبال
• السيرة النبوية
• الطريق إلي المدينة
• التربية الإسلامية الحرة
• أحاديث صريحة في أمريكا
• إذا هـبت ريح الإيمان
• إلي الإسلام من جديد
• المسلمون وقضية فلسطين
• العرب و الإسلام
• الصراع بين الإيمان والمادية
• ربانية لا رهبانية
• الصراع بين الفكرة اللإسلامية والفكرة الغربية
• النبوة و الَانبيا‌و في ضو‌و القريَ‌ن الكريم
• روائع من أدب الدعوة في القريَ‌ن و السنة
• الإسلام وأثره في الحضارة وفضله علي الإنسانية
• الَاركان الَاربعة في ضو‌و الكتاب والسنة مقارنة مع الديانات الَاخري
• قصص النبيين للَاطفال (بەسەرهاتی پێغەمبەران بۆ منداڵا‌و نەوجەوانان) ،ئارامی گەڵاڵی كردویە بە كوردی.
سەرچاوەكان:
1-(بەداڕوخانی موسڵمانان جیهان چ زیانێكی لێكەوت)،وەرگێڕانی ئارامی گەڵاڵی
2-چەند وارگەیەكی ئینتەرنێت
وێنه‌ی هاوپێچ

تێبینی"پێش داگرتنی فایل دڵنیابە لەوەی فایل فایرۆساوی نیە .

داگرتنی فایل 		ناوی فایل : posted_asset_3393_1.jpg
جۆری فایل: jpg
قەبارەی فایل : 78.2 كیلۆبایت
بینینه‌كان : نه‌زانراو

تێبینی"پێش داگرتنی فایل دڵنیابە لەوەی فایل فایرۆساوی نیە .

داگرتنی فایل 		ناوی فایل : t_2_nadwi1-243x300.jpg
جۆری فایل: jpg
قەبارەی فایل : 15.3 كیلۆبایت
بینینه‌كان : نه‌زانراو

تێبینی"پێش داگرتنی فایل دڵنیابە لەوەی فایل فایرۆساوی نیە .

داگرتنی فایل 		ناوی فایل : 1317639606.jpg
جۆری فایل: jpg
قەبارەی فایل : 67.6 كیلۆبایت
بینینه‌كان : نه‌زانراو
]]> ژیانی زانایان islam.kurd http://www.3bar.org/vb/showthread.php?t=2061